Türk anqora pişiyi haqqında məlumat

Anqora pişiyi həyatınıza necə də cəsarətlə daxil oldu. Bundan sonra evdə alışdığınız səliqəni unudun, çünki incə balerina yerişi ardınca akrobatik hərəkətlər gələcəkdir. Türk anqorası sizin sadiq dostunuz olacaqdır, lakin uşağa bənzər xasiyyəti ona güzəştə getməyə imkan verməyəcəkdir.

Anqora pişiyinin mənşə tarixi

Adından da göründüyü kimi, anqora pişiyinin vətəni Türkiyədir. Bu cins adını Türkiyənin qədim paytaxtı Anqoradan (indiki Ankara) almışdır. Türk anqorası Anadolu ərazisində təbii yolla formalaşmış aboriqen pişik cinsi hesab olunur. Bu cins haqqında ilk yazılı məlumatlar XV əsrə aiddir. Anqora pişiklərinin zərif görünüşü və aristokratik duruşu qısa zamanda xaricilərin də diqqətini cəlb etdi. Onlar qiymətli hədiyyə kimi təqdim edilib müxtəlif ölkələrə aparılırdı.

XVII əsrdən etibarən cins Avropada geniş yayılmağa başladı. Ən yüksək təbəqəyə mənsub insanlar belə bir pişiyə sahib olmağı nüfuz əlaməti hesab edirdilər. Anqoranın ipək kimi yumşaq tükü, zərif bədən quruluşu və nəcib görünüşü xüsusilə Fransada böyük rəğbət qazanmışdı.

XX əsrin 20–30-cu illərində Türkiyədə anqora pişiklərinin sayı azalmağa başladı. Buna görə hökumət cinsin qorunması və bərpası proqramını təsdiqlədi. Bu proqramın həyata keçirilməsinə Ankara Zooparkı da cəlb olundu. Zoopark safqan türk anqoralarını toplayaraq onların yetişdirilməsi ilə məşğul oldu. Həmin dövrdə ağ rəngli türk anqoralarının ölkədən çıxarılması qadağan edildi.

XX əsrin 60-cı illərində türk anqorası Şimali Amerikaya da çatdı. 1962-ci ildə polkovnik Uolter Qrant həyat yoldaşı ilə birlikdə Ankara Zooparkından əldə edilən Yıldız və Yıldızcık adlı ağ pişikləri vətəni olan ABŞ-a apardı. Məhz bu pişiklər Amerika türk anqoralarının əsasını qoydular. Daha çox rəng müxtəlifliyi əldə etmək və zərif bədən quruluşunu möhkəmləndirmək üçün amerikalı yetişdiriciləri oriental pişiklərin genlərindən də istifadə etdilər.

Türk anqorası haqqında maraqlı məlumatlar

Bu möhtəşəm cins haqqında bəzi faktlar sizi təəccübləndirə bilər.

1. Türk anqorası Türkiyənin mədəni irsi elan olunmuşdur.
2. Rəvayətə görə, Məhəmməd peyğəmbərin Müəzzə adlı ağ anqora pişiyi olub. Deyilənə görə, o, peyğəmbəri ilan sancmasından xilas edib. Minnətdarlıq olaraq Peyğəmbər pişiyə həmişə pəncələri üstə düşmək qabiliyyətini bəxş edib.
3. Türk anqorası aboriqen (yerli) cins olduğu üçün sudan qorxmur. Hətta bəzi nümayəndələri su ilə oynamağı çox sevir.
4. Bu pişiklər hündür yerlərdə olmağı çox sevirlər. Bu xüsusiyyət onların vəhşi əcdadlarından miras qalıb.
5. Güclü ov instinkti səbəbindən quşlar və gəmiricilər onların yanında təhlükə altında olurlar.
6. Türk anqorasını bəzən Türk Vanı ilə səhv salırlar. Lakin Van pişiyi daha iri, daha əzələli olur və tüklərində rəngli ləkələr olur.
7. Ağ rəngli tük və fərqli rəngdə (biri mavi, digəri isə sari, kəhrəba və ya yaşıl) gözlər bu cins üçün ideal hesab edilir.  
8. Türk anqorasının genlərindən fars və bəzi digər pişik cinslərinin eksteryerini yaxşılaşdırmaq üçün istifadə olunmuşdur.
9. Türk anqorasının tükü yüngül və ipək kimidir. Alt tük qatı olmadığı üçün dolaşıqlar nadir hallarda əmələ gəlir.
10. Rəvayətlərdən birinə görə, Şərq hökmdarları bu pişiklərin yumşaq tükündən salfet əvəzinə istifadə edirdilər.

Türk anqorasının mənfi və müsbət tərəfləri

Hər bir pişik cinsi kimi, türk anqorasının da həm üstünlükləri, həm də bəzi çatışmazlıqları mövcuddur.

Anqoranın üstünlükləri:

• ağıllı və tez öyrənəndir, ev qaydalarını asan mənimsəyir
• çox təmizkar olur, özünə yaxşı qulluq edir və tualet yerinə tez öyrəşir
• ailəsinə bağlıdır və mehriban xarakterə malikdir
• alt tükləri olmadığı üçün tüklərinə qulluq daha asandır
• digər aboriqen cinslər kimi, düzgün qulluq edildikdə möhkəm sağlamlığı ilə seçilir

Anqoranın çatışmazlıqları:

- uzun müddət tək qaldıqda stress keçirə bilər

- yüksək enerjisi səbəbindən darıxdıqda dəcəllik edə bilər. Buna görə onun oyun və məşğuliyyətlərini düzgün təşkil etmək vacibdir

- bəzi nümayəndələri uzun müddət miyoldamağa meylli olurlar

Türk anqora pişiyinin xasiyyəti

Bu ev pişiyi yalnız bir insana sıx bağlanır, buna görə də o, tək yaşayan insanlar üçün çox yaxşı dost olacaqdır. Sahibinə olan güclü sədaqəti bəzən həddindən artıq diqqət istəyi ilə sərhədlənir. Anqoralar olduqca ünsiyyətcildirlər və öz fikirlərini cinsə xüsusi aid olan mırıldama ilə çatdırmağı sevirlər. Sahibinin diqqətini qazanmazsa, pişik çox əziyyət çəkir və özünü xatırlatmaq üçün dəcəllik edir. Ev pişiyi çox aktivdir və qucağa çıxmağı sevmir. O, evdə qaçacaq və ən hündür yerlərə dırmaşacaqdır. Evinizi qorumaq üçün pişik üçün oyun caynaqyonan kompleksi quraşdırın. Anqora üçün oyuncaq (xüsusən interaktiv) alsanız uduzmazsınız, çünki aboriqen pişiklərin ovçu instinktləri özünü daha çox göstərir.

Bu ev pişiyi yalnız onunla düzgün davrana bilən böyük uşaqlarla yola gedəcəkdir. Cins evdəki digər ev heyvanları ilə mehribandır, lakin ovçu instinktlərinə görə kiçik gəmiriciləri və quşları ondan uzaq tutmaq tövsiyə olunur. Yad insanlara qarşı türk anqorası şüphə ilə yanaşır və qonaqları dərhal qəbul etmir.

Türk anqora pişiyinin fiziki xüsusiyyətləri

• Bədəni

Orta boydur. Bədən quruluşu uzunsov, güclü və əzələlidir. Sinəsi dərindir. Çiyinlərin eni başın eninə bərabər olmalıdır. Dişilərin çəkisi adətən 2,5-3,5 kq, erkəklərin isə iki dəfə daha çox ola bilər.

• Baş və kəlləsi

Pazşəkillidir və hamar çixgiləri vardır. Yanaq sümükləri qabarıqdır. Alından ağıza keçid yumşaqdır. Güclü çənəsi burun və yuxarı dodağa perpendikulyardır. Ağzı yuvarlaqlaşdırılmışdır.

• Gözləri

Böyük, yuvarlaq, geniş, bir az əyilmişdir. Göz rəngi sarı, yaşıl və ya mavidir, heteroxromiya məqbuldur.

• Ayaqları

Uzundur, əzələləri yaxşı inkişaf etmişdir. Geniş yerləşiblər. Arxa ayaqları öndən bir qədər uzundur. Bədənlə mütənasibdir. Ön pəncələrdə beş, arxa pəncələrdə isə dörd barmağı var. Barmaqların arası tüklüdür.

• Quyruğu

Uzundur, bədənə nisbətdir, ucuna doğru daralır.

• Qulaqları

Bədənə nisbətən böyükdür, hündür və kifayət qədər geniş yerləşiblər. Düzdür, əsası genişdir. Ucları yuvarlaqlaşdırılmışdır. Qulağın daxil hissəsində fırçaya bənzər tükü vardır.

• Tükü

Yarımuzundur, alt tük örtüyü yoxdur. Teksturası yumşaq, kaşmir kimidir. Qulaq, ayaq, pəncə və qarın tükü pırpızlaşır. Şalvar və yaxalıq tükü bədənin qalan hissəsindən daha uzundur. Yayda tükü qısalır, qışda daha uzun və qalın olur. Pişiyin tükü çox qulluq tələb etmir. Onu həftədə bir və ya iki dəfə pişiklər üçün xüsusi daraqla daramaq kifayətdir.

• Rəngi

Ağ daxil olmaqla digər rənglərdə də olur: krem, tüstü, mavi, qırmızı, qara və tabbi.

Yekunda qeyd edə bilərik ki, türk anqorasının əsas fərqləndirici xüsusiyyətləri bunlardır: yüngül və ipək kimi yumşaq tük örtüyü (ideal halda ağ rəngdə); zərif və incə bədən quruluşu; iri və hündür qulaqlar; gözlərin müxtəlif rəngdə olması (heteroxromiya).

Türk anqora pişiyi üçün qulluq və qayğı

Türk anqora pişiyinin yemlənməsi

Ev pişiyinin gözəlliyi və sağlamlığıni yalnız yüksək keyfiyyətli premium və ya super premium pişik yemi dəstəkləyə bilər. Ev pişiyinin rasionu tam balanslaşdırılmış olmalı və artıq çəkinin qarşısını almaq üçün uyğunlaşdırılmış kalori səviyyəsinə malik olmalıdır. Bütün bu tələblər Royal Canin Fussy Exigent yem çeşidində birləşir. Onlar, nəinki optimal çəkinin qorunmasına kömək edir, həm də yetkin pişiyin sidik sisteminin sağlamlığına diqqət yetirirlər. Belə bir rasionu, şübhəsiz ki, hətta ən kaprizli ev pişiyi belə bəyənəcəkdir.

Anqora pişiyi qalın və uzun tükə sahib olduğuna görə, tüləmə dövründə onu, mədədə tük topalarının yığılmasının qarşısını alacaq Royal Canin Hairball Care yemi və ya tük və dəri sağlamlığı üçün Royal Canin Hair & Skin Care yeminə keçirmək olar. Mədədə toplanan tüklərin xaric olunmasına xüsusi malt pastaları kömək edir. Məsələn, GimCat brendinin məhsullarından istifadə etmək olar.

Kanadanın Acana brendinin holistik yemləri də türk anqorası üçün əla seçimdir. Onlar pişiyi müxtəlif növ təzə heyvan mənşəli zülallarla təmin edir və təbii qidalanma tələbatını qarşılayır.

Pişiyin kifayət qədər su içməsinə də diqqət yetirmək vacibdir. Türk anqorası vəhşi pişiklərin nəslindən gəldiyi üçün axan suya maraq göstərir. Nunbell içməli su fontanı pişiyin diqqətini cəlb edir. Axan suyun səsi onun təbii ov instinktlərini oyadır və daha çox su içməyə həvəsləndirir.

Ev pişiyinin gündəlik rasionuna yenilik qatmaq üçün Britaniyanın məşhur brendi olan Applaws-un təbii əlavə yemlərinə nəzər yetirin. Applaws yemlərini seçməklə siz ev heyvanınıza həm dadlı həm də faydalı zövq verəcəksiniz.

Ev pişiyini təbii qida ilə bəsləmək qərarına gəldinizsə, onda ilk öncə, onun fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq düzgün yem tərtib edə biləcək bir peşəkar baytar həkiminə müraciət edin. Məsələn, ağ angoraları qaraciyər və ürəklər ilə qidalandırmaq tövsiyə edilmir, çünki bu, onların tükünün saralmasına səbəb olur. Unutmayın ki, təbii yemləmə ilə yediyimiz qida eyni deyil. Özbaşına balanslaşdırılmış rasion tərtib etmək mümkün deyil, bundan əlavə, təbii qida vitaminlərlə zənginləşdirilməlidir.

Türk anqora pişiyinin təlimi

Ağıllı anqora tualeti və caynaqyonandan istifadə etməyi o qədər tez öyrənir ki, bir də görəcəksiniz ki, o, artıq qapıları, çantaları və şkafları açır. İstəsəniz, pişiyə əşya gətirməyi və işığı yandırıb-söndürməyi öyrədə bilərsiniz. Müsbət möhkəmləndirmə üsullunda istifadəniz yaxşı nəticələr verəcək. Bu üsul zamanı xoş sözlər, sığallama, oyuncaqlar və pişik üçün çərəzlərdən istifadə olunur. Türk anqorası, onu incitmədiyiniz müddətcə müəyyən edilmiş qaydalara əməl edəcəkdir. Bu baş verərsə, kiçik dəcəlliklərə özünü göstərən pişik qisasına hazır olun. İradəli anqora pişiyi mütləq istədiyinə nail olacaqdır: oyuncağını əlindən almağa çalışın və o, onu geri alana qədər sakitləşməyəcəkdir.

Türk anqorası suya olan xüsusi sevgisi ilə seçilir və çimizdirmə ilə heç bir problem yaratmır. Lakin, ev pişiyi hamam prosedurlarına kiçik yaşdan öyrədilməlidir.

Türk anqorasına gigiyenik baxım

Türk anqorasına qulluq aşağıdakı gigiyenik prosedurları əhatə edir: çimizdirmə, tüklərin daraması, qulaq və gözlərin təmizləməsi, caynaqların kəsilməsi, ağız boşluğu və dişlərə qulluq, bit/birəyə (parazitlərə) qarşı müalicə.

• Çimizdirmə

Türk anqoraları suyu sevən pişiklərdir. Buna görə çimizdirmə adətən problem yaratmır.

Pişiyi bala dövründən su prosedurlarına alışdırmaq tövsiyə olunur. Ağ rəngli pişiklər üçün açıq rəngli və uzun tüklərə uyğun şampunlardan istifadə edin. Çimizdirdikdən sonra pişiyi soyuq qoruyun. Alt tük qatı olmadığı üçün soyuğa daha həssasdır. Ağ pişiklər daha tez-tez yuyulmalıdır.

• Tüklərin daraması

Türklərin daranması üçün seyrək və ucları yumrulaşdırılmış daraq uyğundur. Yumşaq təbii tüklü fırçadan da istifadə etmək olar. Furminatordan istifadə etmək məsləhət görülmür.

• Qulaq və gözlərin təmizləməsi

Qulaqları və gözləri xüsusi qulluq vasitələri ilə təmizləyin. Prosedurlar kirlərlər toplandıqca aparılmalıdır. Hər qulaq və hər göz üçün ayrıca təmiz pambıq disk və məhdudlaşdırıcılı pambıq çubuq istifadə edin. Ağ rəngli türk anqoralarının gözləri hər gün təmizlənməlidir. Onlar göz yaşı ləkələrinin yaranmasına meylli olur.

• Caynaqların kəsilməsi

Caynaqları qısaltmaq üçün sekator tipli caynaq qayçılarından istifadə edin. Bu alət dırnağı ehtiyatla kəsir və laylanma riskini azaldır. Ön pəncələrin c ortaynaqlarıa hesabla hər 2-3 həftədən bir kəsilir. Arxa pəncələr üçün bu müddət 4-6 həftədir. Caynaqyonandan müntəzəm istifadə edən pişiklər caynaqlarını təbii şəkildə yonurlar.

• Diş və ağız boşluğunun təmizləməsi

Ağız boşluğunun gigiyenası dişlərin sağlam qalması üçün vacibdir. Diş ərpi yığıldıqda diş əti iltihabı və diş daşı yarana bilər. Bu problemlər sonradan diş itkisinə səbəb ola bilər.

Tərkibində təbii bitki komponentləri olan Veda Dentavedin pişik üçün diş geli ağız boşluğunun gigiyenasını qorumağa kömək edir.

• Parazitlərə qarşı müalicə

Birə, gənə və digər xarici parazitlərə qarşı preparatlar mövsümi istifadə olunur. Zərərvericilərin ən yüksək aktivliyi adətən aprel-may aylarından sentyabr-oktyabr aylarına qədər davam edir. Preparatları yalnız təlimata uyğun istifadə edin. Pişiyiniz üçün uyğun olan bit, birə və gənə əleyhinə dərmanları seçin. Qurd (helmint) əleyhinə müalicənin tezliyi pişiyin həyat tərzindən asılıdır. Pişik balaları sxem üzrə ayda bir dəfə qurdlardan müalicə olunmalıdır. Evdən kənara çıxmayan və çiy ət yeməyən pişiklər üçün hər 3 ayda bir kifayətdir. Çiy ətlə qidalanan və həyətdə gəzən pişiklər isə hər 1-3 aydan bir dehelmintizasiya olunmalıdır.

Türk anqora pişiyinin sağlamlığı və xəstəlikləri

Dünyanın ən qədim aboriqen pişik cinslərindən biri olan türk anqorası möhkəm sağlamlığı ilə tanınır və lazımi qayğı ilə pişiyin ömrü 20 yaşa qədər uzana bilər. Lakin onların arasında da bəzi irsi xəstəliklərə rast gəlinir. Bunlara hipertrofik kardiomiopatiya kimi ürək-damar xəstəliyi daxildir. Bala pişiklər ataksiya (kordinasiyanın pozulması) adlanan nevroloji xəstəliyə meylli ola bilər. Mavi gözlü ağ pişiklərdə isə tamamilə kar doğulma ehtimalı müşahidə olunur. Anadangəlmə karlıq daha çox ağ rəngli pişiklərdə rast gəlinir. Bu problem yalnız türk anqorasına xas deyil.

Ev heyvanınızın uzun və sağlam ömür sürməsi üçün onun davranışındakı dəyişikliklərə diqqət yetirin. Zərurət yarandıqda vaxtında baytar həkiminə müraciət edin.

Türk anqora pişiyinin qiyməti

Türk anqorasının qiyməti bir neçə amildən asılıdır.

1. Pişiyin sinfi (pet, breed, show). Pet sinifli pişiklər ev şəraitində saxlanmaq üçün nəzərdə tutulur. Bu pişiklər standartdan kiçik kənarlaşmalara malik ola bilər. Lakin onlar sağlam olurlar və ən münasib qiymətə satılırlar. Breed sinfi damazlıq üçün istifadə olunur. Belə pişiklər cins standartına demək olar ki, tam uyğundur və balalarına mükəmməl genlərini ötürür.

Şou sinifli pişiklər isə ən bahalı hesab olunur. Bu pişiklər beynəlxalq sərgilərdə iştirak etmək üçün yetişdirilir və cinsin ideal nümayəndələri sayılır.

2. Sənədlərin olması. Şəcərə sənədi və peyvənd məlumatlarını əks etdirən baytarlıq pasportu qiymətə təsir edir. Sənədsiz pişiklər xeyli ucuz olur. Lakin bu halda onun mənşəyi və sağlamlığı barədə tam əmin ola bilməyəcəksiniz.

3. Xarici görünüş və xarakter

Tam ağ rəngli və heteroxromiyalı (müxtəlif rəngli gözlərə malik) türk anqoraları daha yüksək qiymətləndirilir. Həmçinin təlim keçmiş, yaxşı tərbiyə almış və sosiallaşmış pişiklər də adətən daha baha satılır.

Bakıda türk anqorasının orta qiyməti təxminən 20–100 manat arasında dəyişir.

Pişiyi seçərkən onun saxlanma şəraitinə diqqət yetirin. Lazım olan sənədlərin olub olmamasını yoxlayın. Xarici görünüşünün cins standartına (yuxarı abzasda) uyğunluğunu qiymətləndirin. Həmçinin heyvanın davranışına fikir verin. Həddindən artıq qorxaq və ya passiv pişiklərdə gizli sağlamlıq problemləri ola bilər.