Raqdoll pişiyi haqqında məlumat

Əgər evinizdə bir raqdoll pişiyi peyda olubsa, deməli, siz təsirli mavi gözlərə malik canlı "parça kukla" (ingilis dilindən cins adının tərcüməsi) sahibi olmusunuz. Bu pişiklər sahiblərinin qucağında tamamilə “bədəninin yumşalması” qabiliyyəti ilə seçilirlər. Bu xüsusiyyət onların əzələ tonusunun zəif olması ilə əlaqədardır.

Raqdollar mehriban və mülayim xarakterləri ilə məşhurdurlar. Məhz buna görə də onlar sahibinə ideal yoldaş və böyük ailənin uyğun üzvü hesab olunurlar. İlk baxışdan bu pişiklərin xarakteri onların iri ölçüləri ilə uyğun gəlmir. Erkəklərin çəkisi 9–10 kq-a çata bilər. Belə bir pişiklə yola getməmək isə demək olar ki, mümkün deyil.

Raqdoll pişiyi cinsinin yaranma tarixi

Raqdoll kifayət qədər gənc pişik cinsidir. Onun yaranma tarixi müxtəlif əfsanələrlə əhatə olunub. Raqdol pişiyi 1960-cı illərdə yaradılıb. Cinsin banisi amerikalı yetişdirici Anna Beyker hesab olunur. Annanın sözlərinə görə, onun Jozefina adlı pişiyi keçirdiyi avtomobil qəzasından sonra insanların qucağında tamamilə rahatlama və yumşalma qabiliyyəti qazanmışdı. Pişik olduqca mehriban və sakit təbiyyətli idi. Buna görə də Anna Jozefinanın nəslini davam etmək üçün addımlar atıb. Cinsin əcdadları fars və anqora qanı daşıyan dişi Jozefina pişiyi, eləcə də Birma mənşəli erkək bir pişik olub.

Seleksiya işləri digər yetişdiricilərlə birlikdə aparılırdı. Lakin Annanın avtoritar xarakteri və işə fərqli yanaşması qrup daxilində fikir ayrılığına səbəb oldu. Nəticədə yetişdirici Denni Deyton Annadan ayrıldı. O, fəaliyyətini müstəqil davam etdirərək RFCI-ni (Raqdoll Həvəskarlarının Beynəlxalq Klubu) təsis etdi. Cins ilk dəfə 1966-cı ildə ABŞ-da rəsmi şəkildə tanındı.

Raqdoll pişiyi haqqında maraqlı faktlar

Bu qeyri-adi pişik cinsi haqqında bəzi faktlar sizi mütləq təəccübləndirəcək:

1. Raqdol pişiyi dünyanın ən iri pişik cinslərindən biri hesab olunur. Quyruqla birlikdə bədən uzunluğu 1 metrə, iri erkəklərin çəkisi isə 10 kq-a çata bilər.
2. Ragdoll cinsli ikisifətli Frenk/Luis adlı pişik Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb. O, "Yanus pişiyi" diaqnozu ilə ən uzunömürlü pişik kimi rekord qırıb.
3. Bu pişiklər zəif əzələ tonusuna görə tullanışdan sonra pəncələri üzərinə enməkdə çətinlik çəkə bilirlər.
4. Raqdollar gec inkişaf edən pişik cinslərinə aiddir. Onlar tam inkişafını yalnız 3–4 yaşında başa vururlar.
5. Parlaq mavi gözlər bu cinsin əsas fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biridir.
6. Sahibinə sonsuz bağlılıqları və bəzi davranış xüsusiyyətləri onlara "it pişiyi " şöhrəti qazandırıb.
7. Bu cins 1970-ci illərdə Anna Beykerin françayzinq sistemi əsasında yetişdirilirdi. Müqaviləyə əsasən o, satılan hər pişik balasına görə 10% royalti alırdı.
8. Raqdol pişikləri yüksək ağrı həddinə malikdirlər. Bu bir tərəfdən üstünlük olsa da, digər tərəfdən sağlamlıq problemlərinin gec aşkar edilməsinə səbəb ola bilər.
9. Bu pişiklər yüksək zəkaya malikdirlər. Onlar müxtəlif komandaları və fəndləri asanlıqla öyrənə bilirlər.
10. Ragdoll pişiyi raqamaffin cinsinin yaranmasına əsas olub. Bu cins Anna Beykerin françayzinq məhdudiyyətlərini aşmaq məqsədilə formalaşdırılıb.

 

Raqdoll pişiyi cinsinin üstünlükləri və çatışmazlıqları

Rəqdoll pişikləri bir çox müsbət tərəflərə malikdir:

+ Uşaqlarınız üçün əla "dayə"dir.

+ Çox tez öyrənirlər. Bu da onlara tualetə öyrəşməyi, ev qaydalarını mənimsəməyi və müxtəlif komandaları asanlıqla öyrənməyi təmin edir.

+ İnsanlarla və digər ev heyvanları ilə tez ünsiyyət qururlar. Yad insanlara qarşı da mehriban davranırlar.

+ Aqressiv və kinli olmamaları.

Raqdoll pişiyinin mənfi tərəfləri isə aşağıdakılar daxildir:

- Gec inkişaf etdikləri üçün yetişdirilməsinin çətinliyi və bundan irəli gələn ragdoll pişiklərin yüksək qiyməti

- Özünü müdafiə instinktinin zəif olması. Bu, küçədə aqressiv digər pişiklərin hücumu zamanı problemlərə səbəb ola bilər.

- Zəif koordinasiya. Tullanarkən düzgün enə bilmirlər, hündür yerlərə çıxmaqda çətinlik çəkirlər və s.

- Böyük bədən ölçüsü və əzələ zəifliyi səbəbindən oynaq və sümük problemlərinin yaranma riski.

- Qidalanma və yem xərclərinin yüksək olması.

 

Raqdoll pişiyinin xasiyyəti

Ragdoll pişiyi müəyyən mənada itlə müqayisə oluna bilər. Onlara sadəlövhlük, sədaqət və sahibinə qarşı qeyd-şərtsiz sevgi xasdır. Bu pişik sahibinin qucağında vaxt keçirməyi sevir. O, evdə sahibini hər yerdə müşayiət etməkdən zövq alır. Raqdoll ailəsindən uzun müddət ayrı qalmağı sevmir. Uşaqlara qarşı isə son dərəcə qayğıkeş münasibət göstərir. Bu pişiklər sakit və mehriban xasiyyətləri ilə məşhurdurlar. Zəif ov instinkti sayəsində evdə kiçik heyvanlarla birlikdə saxlanıla bilərlər.

Bu cinsin münaqişədən uzaq olmasını nəzərə alaraq, onları təkbaşına gəzintiyə çıxmaları təhhlükəlidir. Gəzinti yalnız sahibinin nəzarəti altında və sinə qayışını istifadə edilməklə aparılmalıdır.

Sakit təbiətli ragdol pişiyi aktiv oyunlardan qaçır. Hündür yerlərə tullanmaq, pərdələrə dırmaşmaq və buna bənzər hərəkətlər bu cinsə xas deyil. O, daha çox sevimli yatağında və ya sahibinin qucağında sakit vaxt keçirməyə üstünlük verir.

 

Raqdoll pişiyi cinsinin fiziki xüsusiyyətləri və standartı

Raqdol pişiyinin cins standartına uyğun olub-olmadığını qiymətləndirmək üçün onun əsas fiziki xüsusiyyətləri ilə tanış olmaq vacibdir.

● Bədən

Bu cins üçün iri və uzunsov bədən quruluşu ilə seçilir. Skeleti möhkəmdir. Çiyin və süysün nahiyəsində bədənin eni eynidir.

● Baş və kəllə

Baş pazşəkillidir və yumşaq konturlara malikdir. Erkəklərdə kəllə dişilərlə müqayisədə daha enlidir. Profil yuxarı hissəsi gövsvaridir. Çənə güclüdür. Üzü yuvarlaqdır və dolu yanaqlarla seçilir.

● Gözlər

Standarta görə gözlər oval formalıdır. Yüngül maililik qəbul edilir. Raqdolun əsas xüsusiyyətlərindən biri parlaq mavi və ya göy gözləridir. Göz rəngi nə qədər parlaq və saf olarsa, bir o qədər yüksək qiymətləndirilir.

● Ayaqları

Ayaqlar uzundur və yaxşı inkişaf etmiş əzələlərə malikdir. Ön ayaqlar arxa ayaqlardan bir qədər qısadır. Onlar bədənlə mütənasibdir. Barmaqların arasında tük dəstələri olur.

● Quyruq

Quyruq uzundur və uc hissəsinə doğru incəlir. Görünüşü zərif lələyi xatırladır. Yumşaq və sıx tük örtüyünə malikdir.

● Qulaqlar

Qulaqlar ümumilikdə başla mütənasibdir. Orta ölçüdədir, geniş yerləşib və bir qədər önə yönəlib. Ucları yüngül şəkildə yumrulaşdırılıb. Qulağın içərisində orta uzunluqda tük olur.

● Tük örtüyü

Tüklər orta uzunluqdadır və alt tükü zəif inkişaf edib. Teksturası su samurunun xəzinə bənzəyir və toxunduqda çox yumşaq hiss olunur. Tük dolaşmağa meyilli deyil. Tüklər "şalvar" adlalan hissədə və boyun ətrafında daha uzun və sıxdır. Yayda tük örtüyü seyrəlir. Qışda isə daha uzun və qalın olur. Bu cinsin tükü xüsusi qulluq tələb etmir. Adi baxım kifayətdir.

● Rəng

Nəzərə alın ki, son rəng çaları yalnız 2–3 yaşında tam formalaşır. Raqdolun rəngi bədəndəki açıq (bəzən tam ağ) və tünd sahələrin nisbətindən asılı olaraq dəyişir. Əsasən üç rəng tipi fərqləndirilir: colorpoint, mitted və bicolor. Colorpoint rəngində pəncələr, qulaqlar, quyruq və ağız hissəsinin yuxarı tərəfi tünd olur. Bu rəng növündə ağ rəng olmur. Mitted rəngi colorpoint-ə bənzəyir. Lakin bütün pəncələr ağ "corablı" görünür. Bu rəngdə çənə, sinə və qarın boyunca uzanan zolaq da ağ rəngdə olur. Bicolor rəngi ağız hissəsindəki ağ üçbucaq və tam ağ pəncələri ilə seçilir. Rəng tipləri aşağıdakı çalarlarda ola bilər: seal (su iti), lilək (yasəmən), mavi, şokolad, qırmızı/kürən və s.

 

Raqdoll pişiyinə qulluq

Raqdoll pişiyinizin sağlam, uzunömürlü və xoşbəxt həyat sürməsi üçün düzgün baxım vacib şərtdir. Pişiyə düzgün qulluq anlayışına bunlar daxildir: faydalı bəsləmə, tərbiyə (tualet təlimi, öz yerinə alışdırma, ev qaydalarına əməl etmə və s.) və təlimlər, düzgün gigiyena və baytar həkiminin nəzarəti.

Raqdoll pişiyi yemlənməsi

Ragdolların qidalanmasının təşkili xüsusi yanaşma tələb edir. Bu, onların iri bədən quruluşu və uzun inkişaf dövrü ilə əlaqədardır. Adi pişiklər 1 yaşından sonra böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş pişik yeminə keçirlər. Bu pişiklərin yetkinlik dövrü isə 1,5 yaşdan sonra başlaya bilər. Raqdoll pişiyi üçün seçilən yem yağsız ət növlərindən əldə olunan yüksək keyfiyyətli zülal lar ehtiva etməlidir. Uyğun seçimlərə Kanada istehsalı olan holistik yemlər daxildir. Məsələn, Acana və Orijen brendlərinin məhsulları buna nümunədir.

Yemin tərkibində qlükozamin və xondroitin əlavələrinin olması da vacibdir. Bu maddələr oynaqların və qığırdaqların sağlamlığını dəstəkləyir. Bu cinsdə skeletin inkişafı həmişə bədən çəkisinin sürətlə artmasına uyğun gəlmir. Buna görə də artıq çəkinin yaranmasının qarşısını almaq vacibdir. Çünki artıq çəki dayaq-hərəkət sisteminə böyük yük yaradır. Sümük sistemini dəstəkləmək üçün xüsusi pişik vitaminlərindən istifadə etmək olar.

Tük örtüyünün sağlamlığını və gözəlliyini qorumağa, həmçinin tük topaqlarının əmələ gəlmə riskini azaltmağa xüsusi rasionlar kömək edir. Onlar omeqa yağ turşuları və digər vitaminlərlə zənginləşdirilib. Belə yemlər Royal Canin brendinin Hairball Care və Hair & Skin seriyalarında təqdim olunur. Əgər ev heyvanınız həddindən artıq yeməyə və kökəlməyə meyillidirsə, çəkiyə nəzarət üçün nəzərdə tutulmuş yemlərə üstünlük verə bilərsiniz. Mədədən tüklərin xaric edilməsinə isə Gimcat markasının malt pastası kömək edəcək.

Pişiyin gündəlik quru rasionunu tanınmış Britaniya brendinin Applaws əlavə rasionlar olan yaş pişik yemləri ilə zənginləşdirə bilərsiniz.

Əgər ev heyvanınızı təbii qida ilə bəsləməyə qərar vermisinizsə, ilk növbədə baytar həkiminə müraciət etməlisiniz. O, pişiyinizin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq balanslaşdırılmış və faydalı qidalanma planı hazırlamağa kömək edəcək. Pişiyi heç bir halda süfrənizdən qalan yeməklərlə qidalandırmayın. Çünki insanların qidası əksər hallarda pişiklər üçün zərərli və hətta toksik olur. Əgər sevimlinizi mükafatlandırmaq istəsəniz, ona Truly brendinin təbii ləzzətli çərəzlərini verməyiniz kifayət edəcək.

Bəslənmənin düzgün təşkili üçün uyğun pişik qabının seçilməsi də böyük əhəmiyyət daşıyır. Ragdollar kifayət qədər hündürboy olduqları üçün möhkəm dayaqlı iri qablar seçmək tövsiyə edilir. Bu, onurğaya düşən yükü azaltmağa kömək edir.

Raqdol pişiyinin tərbiyəsi və öyrədilməsi

İnadkarlığın olmaması və sahibini sevindirmək istəyi bu pişiklərin tərbiyəsini çox asanlaşdırır. Raqdoll öz tualetinə tez öyrəşir. Nəzərə alın ki, tualet qabı kifayət qədər geniş və hündür olmalıdır. O, ev qaydalarına və gigiyenik prosedurlara da asanlıqla uyğunlaşır.

Düzgün seçilmiş pişik qumu da tualetə alışdırma prosesinə müsbət təsir göstərir. Yüksək zəkası sayəsində ragdol pişiyi öyrədilmə zamanı "itlərə xas" nəticələr nümayiş etdirə bilirlər. İstək olduqda onları "aport", "pəncəni ver" və digər komandaları yerinə yetirməyə öyrətmək mümkündür.

İri ölçülərinə baxmayaraq, raqdoll pişiyi çox həssasdır. Buna görə kobud rəftar, xüsusilə də aqressiya yolverilməzdir. Bu cinsin tərbiyəsində yalnız müsbət motivasiya üsulu effektiv nəticə verir. Bunun üçün sizə pişiklər üçün çərəzlər, sevimli oyuncaqlar, eləcə də sığallama və xoş sözlər kömək edəcək.

Ragdoll pişiyinin gigiyenası

Pişiklərin gigiyenik prosedurlarına aşağıdakılar daxildir: çimizdirmə, daranma, qulaq və gözlərin təmizlənməsi, caynaqların kəsilməsi, ağız boşluğunun təmizlənməsi və parazitlərə qarşı müalicə.

• Çimdirmə

Balaca pişiyi su prosedurlarına nə qədər tez öyrəşdirsəniz, bir o qədər yaxşıdır. Bunun üçün xüsusi pişik şampunlarından istifadə edin. Tükləri yumşaldan və təravətləndirən kondisionerdən istifadə etmək də faydalı olar. Ev heyvanını ildə 3-4 dəfədən çox çimdirmək məsləhət görülmür. Digər vaxtlarda isə onu ProLab nəm salfetləri ilə təravətləndirmək olar.

Tüklərdəki dolaşıqları açmaq üçün yumru və seyrək dişli metal daraq uyğundur. Yumşaq təbii tüklü pişik darağı isə son mərhələdə tükləri hamarlaşdırır və səthdə qalan artıq tükləri təmizləyir. Ragdoll pişiklərində alt tükləri olmadığı üçün tük toplama fırçasından istifadə etməyə ehtiyac yoxdur.

• Qulaq və gözlərin təmizlənməsi

Qulaq və gözlərin təmizlənməsini etibarlı və təhlükəsiz xüsusi qulluq vasitələrinin köməyi ilə həyata keçirin. Çirk yığılmasının qarşısını almaq üçün bu nahiyələri mütəmadi olaraq yoxlayın. Gigiyenanı qorumaq üçün təmiz pambıq disklərdən və qoruyucu ucluqlu qulaq çöplərindən istifadə edin. Hər qulaq və göz üçün ayrıca vasitələrdən istifadə edilməlidir.

• Cayqnaqların kəsilməsi

Ragdoll pişiklərinin caynaqları ön pəncələrdə 2-3 həftədən bir, arxa pəncələrdə isə 4-6 həftədən bir kəsilməlidir. Caynaqyonanlardan istifadə etməyi sevən pişiklər adətən caynaqlarını təbii şəkildə yonurlar.

• Dişlərin və ağız boşluğunun təmizlənməsi

Raqdoll pişiyinin ağız boşluğunun və dişlərinin təmizlənməsi stomatoloji xəstəlikləri riskini azaltmaq üçün vacibdir. Çünki diş ərpinin yığılması diş ətinin iltihabına və diş daşlarının yaranmasına səbəb ola bilər. Bu problemlər isə zamanla dişlərin itirilməsinə gətirib çıxara bilər. Tərkibində təbii bitki komponentləri olan Veda Dentavedin diş geli ağız boşluğunun təmizlənməsi üçün əla seçimdir.

• Parazitlərə qarşı müalicə

Birə, gənə və digər parazitlərə qarşı preparatlardan mövsümə uyğun istifadə etmək lazımdır. Parazitlərin aktivliyi ilin isti aylarında daha yüksək olur (aprel/may aylarından sentyabr/oktyabr aylarına qədər). Təlimatlara əməl edin və məhz ev heyvanınıza uyğun pişiklər üçün birə, gənə və bitlərə qarşı dərman seçin.Qurd əleyhinə preparatlarından (dehelmintizasiya) istifadə tezliyi pişiyin həyat tərzindən asılıdır. Bala pişiklər sxemə uyğun olaraq ayda bir dəfə emal olunmalıdır. Evdə yaşayan, çölə çıxmayan və rasionunda çiy ət olmayan pişiklər üçün bu prosedur 3 ayda bir dəfə aparılır. Çiy ətlə qidalanan və həyətdə gəzən pişiklər isə hər 1-3 aydan bir parazitlərə qarşı emal olunmalıdır.

 

Raqdoll pişiyinin sağlamlığı və geniş yayılmış xəstəlikləri

Ragdoll pişikləri nisbətən sağlam cinslərdən hesab olunur və düzgün qulluq göstərildikdə 18-20 ilədək yaşaya bilərlər. Bununla belə, bu cinsdə də bəzi irsi xəstəliklərə rast gəlinir. Onlardan biri ürək-damar sistemi xəstəliklərinə aid olan hipertrofik kardiomiopatiyadır. Sevindirici haldır ki, bu xəstəliyi ultrasəs müayinəsi və baytar həkimin müayinə zamanı ürəyi dinləməsi ilə aşkar etmək mümkündür.

Raqdoll pişikləri passiv həyat tərzi ilə əlaqəli qəbizlik problemlərinə də meyilli ola bilərlər. İri bədən quruluşu və az hərəkətli həyat tərzi arzuolunmaz çəki artımına səbəb ola bilər. Bu isə şəkərli diabetin inkişafı və oynaqlara həddindən artıq yük düşməsi riskini artırır.

Buna görə də heyvan mənşəli zülallarla zəngin, az miqdarda yağ və kifayət qədər lif tərkibli balanslaşdırılmış pişik yemi seçmək çox vacibdir.

Cinsin ən geniş yayılmış xüsusiyyəti isə zəif əzələ tonusudur. Təkcə əzələ tonusunun zəif olması ciddi təhlükə yaratmır. Lakin bu xüsusiyyət hündürlükdən yıxılma və ya yuxarı qalxmağa çalışarkən travma alma riskini artıra bilər.

Raqdoll pişiyi qiyməti

Raqdoll cinsi nadir rast gəlinən və bahalı pişik cinslərindən biri hesab olunur. Onların qiymətinə təsir edən əsas amillər:

1. Heyvanın sinfi (pet, brid, şou).

Ev şəraitində saxlamaq üçün nəzərdə tutulan pet (ev heyvanı) sinifli pişiklər ən münasib qiymətə malik olur. Onlarda sağlamlıq problemi olmasa da, cins standartlarından bəzi fərqlər ola bilər. Brid sinfinə aid pişiklərin orta qiyməti olur. Onlar yetişdirmə məqsədilə istifadə edilir. Cütləşməni planlayarkən nəzərə almaq lazımdır ki, bu pişiklər həm fiziki, həm də psixoloji baxımdan gec yetişirlər. Dişi pişik yaxşı genləri ötürməli olduğu üçün demək olar ki, 100% cins standartlarına uyğun olmalıdır. Şou sinfinə aid pişiklər isə ən bahalı hesab olunur. Onlar beynəlxalq sərgilərdə iştirak etmək üçün nəzərdə tutulur və cinsin ideal nümayəndələri sayılır.

1. Lazımi sənədlərin mövcudluğu.

Buraya pişiyin şəcərəsi, keçirilmiş peyvəndlər haqqında məlumat olan tibbi kitabça və digər sənədlər daxildir. Əlbəttə, sənədsiz pişik daha ucuz ola bilər. Lakin bu halda siz sağlamlığı və mənşəyi tam məlum olmayan bir heyvan əldə etmiş olursunuz.

2. Yetişdiricinin və yetişdirmə mərkəzinin nüfuzu.

Yetişdirmə mərkəzinin səviyyəsi nə qədər yüksəkdirsə, qiymət də bir o qədər yüksək olur. Belə yetişdiricilər bütün saxlama qaydalarına riayət edərək safqanlı cins pişiklərin yetişdirilməsi ilə məşğul olurlar.

3. Zahiri görünüş.

Daha nadir rəng və naxışlara sahib raqdoll pişikləri daha baha qiymətləndirilir. Bunun səbəbi müəyyən rənglərin əldə edilməsinin çətin olmasıdır (şokolad, yasəmən/lilac rəngi, həmçinin tısbağa və tabbi naxışları ilə birlikdə). Parlaq bicolor rənginə sahib pişiklər də yüksək qiymətləndirilir.

Bakıda raqdoll pişiyi qiyməti 1500-2500 AZN arasında dəyişir. Pişik seçərkən balaların saxlanma şəraitinə, sənədlərin mövcudluğuna, cins standartlarına uyğunluğuna, xarakterinə və davranışına diqqət yetirin.