Devon reks pişik cinsi

Devon reks pişiklər aləminin sanki «yadplanetlilər” nümayəndəsidir. Bu cinsin qeyri-adi görünüşü sadə gen mutasiyasının nəticəsidir. Belə bir pişiyə baxıb gözünüzü ondan çəkmək mümkün deyil. Onu daha yaxından tanıdıqdan sonra isə ondan ayrılmaq istəməyəcəksiniz. Devon-reksin elfə bənzər görünüşü dərhal diqqəti cəlb edir: qıvrım (qaragül dərisini xatırladan) tükləri, iri başı və nəhəng qulaqları var. Bu pişik çevik və sıçrayışlı balaca meymunu xatırladır. O, hər yerə dırmaşmağı, tullanmağı və daim hadisələrin mərkəzində olmağı sevir. Bundan əlavə, devon reks sahibinə olan sədaqəti və sevgisi ilə itlərdən heç də geri qalmır. Devon reks bütün macəralarınızda və gündəlik işlərinizdə sizin sadiq və yorulmaz yoldaşınız olacaq.

Devon reks pişiyinin mənşə tarixi

Bu pişik cinsinin yaranma tarixi qısa olsa da, olduqca maraqlıdır. Müasir devon rekslərin əcdadı 1960-cı illərdə doğulmuş Körli (Curly – ingiliscədən tərcümədə «qıvrım») adlı pişik balası hesab olunur. O, İngiltərənin Devonşir qraflığında yaşayan və qıvrım tükləri ilə seçilən vəhşi pişiklərdən dünyaya gəlmişdi. Məhz bu bölgənin adı sonradan cinsə verildi.Pişiyin sahibi Beril Koks əvvəlcə Körlini oxşar tüklərə malik olan korniş reks cinsinə aid etmişdi. Lakin bu iki cinsin cütləşməsi nəticəsinə doğulan balalar hamar tüklü doğulmuşdur. Bu da göstərdi ki, devon reks və korniş reks tamamilə fərqli genetik xüsusiyyətlərə malikdir. Bundan sonrakı bütün seleksiya işləri Körlinin nəslindən olan pişiklər əsasında aparıldı. Devon reks cinsi 1967-ci ildə beynəlxalq sərgilərdə iştirak etdikdən sonra geniş tanınmağa başladı. 1970-ci illərin əvvəllərinə qədər devon reks və korniş reks eyni cinsin iki qolu hesab olunurdu. 1972-ci ildə ACFA devon-reksi müstəqil pişik cinsi kimi tanıdı. CFA isə bu qərarı yalnız 11 il sonra qəbul etdi.

Devon-reks haqqında maraqlı faktlar

Bu qeyri-adi cins haqqında bəzi faktlar sizi həqiqətən təəccübləndirə bilər:

1. Devon reksin qıvrım tüklərinə və sfinksin tüksüz olmasına eyni KRT71 geninin müxtəlif mutasiyaları səbəb olur.
2. Devon reksin bığları və qaşları da qıvrım olur. Burulmuş bığlar bu pişiklərə xüsusi cazibə bəxş edir.
3. Devon-reks və korniş-reksin qıvrım tükləri eyni genlə əlaqəli deyil. Buna görə də bu iki cinsdən əmələ gələn bala pişiklər qıvrım tüklü olmur.
4. Devon reksin tükləri məxməri hiss olunur. Bunun səbəbi sərt örtük tüklərinin olmaması və alt tüklərinin zəif inkişaf etməsidir.
5. Devon reksin dərisi çox isti təsir bağışlayır. Bu isə qalın tük örtüyünün olmaması səbəbindən orqanizmin istilik mübadiləsinin xüsusiyyətləri ilə bağlıdır.
6. Cikkiltini xatırladan səslər çıxarmaq devon-rekslərin ən tipik ünsiyyət formalarından biridir.
7. Nisbətən uzun arxa ayaqlar devon-reksə "meymun" çevikliyi və özünəməxsus yeriş bəxş edir.
8. Devon-reks bəzi xüsusiyyətlərinə görə iti bənzəyir. O, sahibinə sonsuz sədaqəti və güclü bağlılığı ilə seçilir.
9. Bu pişiklərin ön pəncələri olduqca çevikdir. Onlar qapıları, siyirtmələri və hətta şkafları açmağı rahatlıqla öyrənirlər.
10. Devon-rekslər hündürlüyü çox sevirlər. Onlar həmişə evdə ən yüksək nöqtəni tutmağa çalışırlar.

Devon reks pişiyinin üstünlükləri və çatışmazlıqları

Devon reks cinsinin həm üstünlükləri, həm də nəzərə alınmalı olan bəzi çatışmazlıqları mövcuddur.

Devon reks pişiyinin üstünlükləri:

• nazik tük örtüyünə görə az tük tökürlər
• yüksək zəkaya malikdirlər və müxtəlif sadə fəndləri öyrənə bilirlər
• itlərə xas sədaqət göstərərək sahibini hər yerdə izləyirlər
• çox gur səs çıxarmırlar, adətən sakit cikkiltini xatırladan səslərlə ünsiyyət qururlar
• yaşlandıqda belə aktiv qalırlar
• qeyri-adi görünüşləri ilə hər kəsin diqqətini cəlb edirlər

Devon reks pişiyinin çatışmazlıqları:

• sahibinin diqqətinə ehtiyac duyurlar və ayrılığı ağır keçirirlər
• nazik tük örtüyünə görə tez üşüyə bilərlər
• iri qulaqlarına görə qulaq xəstəliklərinə meyllidirlər
• dəri piyinin həddindən artıq ifrazı nəticəsində özünəməxsus qoxu yarana bilər
• həssas həzm sisteminə malik olduqları üçün rasion diqqətlə seçilməlidir

Devon-reks xasiyyəti

Devon reks pişikləri balaca, şən və dəcəl bir elfi xatırladırlar. Onların enerjisi həqiqətən heyranedicidir. Bu cins yaşlandıqda belə gənclik enerjisini itirmir. Onların yüksək aktivliyini həm fiziki, həm də zehni inkişafı dəstəkləyən xüsusi oyuncaqlarla istiqamətləndirmək məsləhətdir. Devon reks pişikləri əsl "yüksəklik fəthçiləri"dir. Buna görə də onların bu ehtiyacını qarşılamaq üçün caynaqyonan kompleksi almağı düşünə bilərsiniz. Yüksək zəkası sayəsində sadə komandaları öyrənə bilirlər. Həmçinin siyirtmələri və qapıları açmağı da tez mənimsəyirlər. Buna görə də pişiyi evdə tək qoyduqdan sonra kiçik qarışıqlıq görsəniz, təəccüblənməyin.

Bu cins sahibinə itlərə xas sədaqətlə bağlanır. O, daim sahibinin ardınca gəzir və onun bütün işlərində iştirak etmək istəyir. Devon reks öz “kapitan”-nının çiynində sanki balaca tutuquşu kimi oturmağı çox sevir. Buna görə də insanla uzunmüddətli ayrılıq pişikdə stresə və dağıdıcı davranışlara səbəb ola bilər. Əgər günün böyük hissəsini evdən kənarda keçirirsinizsə, devon reks üçün ikinci bir ev heyvanı götürə bilərsiniz. Bu pişiklər heç qısqanc olmurlar. Onlar digər pişiklər və itlərlə çox yaxşı yola gedirlər. Həmçinin uşaqlarla oynamaqdan böyük zövq alırlar.

Devon reks pişiyinin fiziki xüsusiyyətləri və cins standartı

Devon-reksin cins standartına nə dərəcədə uyğun olduğunu qiymətləndirmək üçün onun əsas fiziki xüsusiyyətləri ilə tanış olmaq vacibdir.

• Korpus

Devon reks zərif görünüşü ilə güclü əzələləri ahəngdar şəkildə birləşdirən, yüngül çəkili bir pişikdir. Bədəni bir qədər uzunsovdur və döş qəfəsi yaxşı inkişaf etmişdir. Güclü əzələləri sayəsində devon-reks çox çevikdir və yüksək tullanma qabiliyyətinə malikdir.

• Baş və kəllə

Devon reksin başı pazşəkillidir və enlidir. Yanaq sümükləri geniş və hündür yerləşir. Kəllə hissəsi yumru və enlidir. Alın ilə ağız keçidi hamardır. Bu cinsdə alınla burun arasındakı keçid (stop) çox aydın nəzərə çarpır. Yığcam ağız quruluşu devon-reksə sevimli "elfə bənzər" ifadə bəxş edir.

• Gözlər

Devon reksin qeyri-adi gözləri ona xüsusi cazibə verir. Gözlər iri, oval formalıdır və bir-birindən geniş məsafədə yerləşir. Baxışları həmişə diqqətli və canlı olur. Göz rəngi istənilən çalarda ola bilər və pişiyin tük rəngindən asılıdır. Cins standartına görə gözlər parlaq, təmiz və doymuş rəngdə olmalı, heç bir bulanıqlıq olmamalıdır.

• Ətraflar

Devon reks pişiyinin ayaqları uzun və incədir. Arxa ayaqları ön ayaqlardan bir qədər uzundur. Bu xüsusiyyət ona meymuna bənzər çeviklik və sıçrayış qabiliyyəti verir. Güclü ayaqları sayəsində devon qaçarkən istiqamətini asanlıqla dəyişə bilir, hündür səthlərə tullanır və sürətlə hərəkət edir. Zərif pəncələri isə əşyaları tutmağa, qapı dəstəklərini və siyirtmələri açmağa kömək edən yüksək çeviklik qazandırır.

• Quyruq

Devon reksin quyruğu uzun, nazik və meymun quyruğunu xatırladacaq dərəcədə elastikdir. O, tullanarkən və dırmaşarkən tarazlığı qorumağa kömək edir. Quyruq da qıvrım tüklərlə örtülüdür. Bəzi pişiklərdə bu nahiyyədəki tüklər bir qədər seyrək ola bilər.

• Qulaqlar

Nəhəng qulaqlar devon-reks cinsinin əsas fərqləndirici xüsusiyyətidir. Onlar çox enlidir və adi pişiklərlə müqayisədə daha aşağı yerləşir. Bu da cinsə özünəməxsus görünüş verir. Qulaqların yumru ucları incə tüklərlə örtülüdür. Bəzi devon rekslərdə qulaq uclarında kiçik tüklü fırçalar da olur. Hərəkətli qulaqları sayəsində bu pişiklər hisslərini və emosiyalarını çox yaxşı ifadə edirlər.

• Tük örtüyü

Devon-reks pişiyinin tük örtüyü pudelin tüklərini xatırladır. Tüklər qısa, yumşaq və qaragül dərisinə bənzər dalğalı quruluşa malikdir. Qıvrımlar tam şəkildə təxminən 12 aylıq yaşda formalaşır. Sərt örtük tükləri ya çox zəif inkişaf edir, ya da ümumiyyətlə olmur. Toxunduqda tük örtüyü yüngül məxmər hissi yaradır. Bədənin bəzi hissələrində, xüsusilə döş və qarın nahiyəsində seyrək tüklü sahələr ola bilər. Bu, cins standartı ilə qəbul edilir. Devon-reksin xüsusi tük quruluşu allergik reaksiyaların riskini azaltsa da, onları tam aradan qaldırmır.

• Rəng

Cins standartı rəng müxtəlifliyinə məhdudiyyət qoymur. Devon rekslər tək rəngli (qara, ağ, mavi, krem, şokolad, yasəməni və s.), ikirəngli, üçrəngli, tüstü rəngli, gümüşü və ya qızılı rənglərdə ola bilər. Tabbi naxışları da qəbul edilir. Bunlara zolaqlı (tiger), mərmər, xallı və tikkinq ilə (hər tük boyunca tünd və açıq zolaqların növbələşməsi) rənglər daxildir. Siam tipli point rəngləri də cins standartında qəbul olunur.

Devon reks pişiyinə qulluq və baxım

Devon-reksə düzgün qulluq etmək onun uzun, sağlam və xoşbəxt ömür sürməsinə kömək edir. Qulluğa düzgün qidalanma, tərbiyə və təlim (tualetə, yatağa və ev qaydalarına öyrədilməsi), rahat yaşayış şəraitinin yaradılması (oyuncaqlar, yataq, caynaqyonan və s.), gigiyena prosedurları və mütəmadi baytar müayinələri daxildir.

Devon reks pişiyinə qulluq zamanı aşağıdakı məqamlara diqqət yetirmək vacibdir:

• pişiyi küləkdə və ya soyuqda saxlamaq olmaz, çünki bu cinsin tük örtüyü nazik və seyrəkdir;
• tüklərini sərt daraqlarla (metal daraq, tük toplama/puxoderka və s.) daramaq olmaz;
• balanslaşdırılmamış yemək, allergiyaya səbəb ola biləcək tərkibli qidalar və ya insan süfrəsindən verilən qidalar (kolbasa, konserv, şirniyyat, turşular və s.) vermək olmaz.

Devon reks pişiyi yemlənməsi

Devon-rekslərin qidalanmasına xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Bu cins yüksək aktivliyə, həssas həzm sisteminə və nazik tük örtüyünə malikdir. Onlar üçün super-premium və holistik sinif yemlər (məsələn, Acana və Orijen) çox uyğundur. Bu yemlər yüksək keyfiyyətli zülallardan hazırlanır və pişiyi gün boyu enerji ilə təmin edir.

Həzm sistemini dəstəkləmək üçün pəhriz növ ətlərindən (dovşan, hinduşka, quzu əti) hazırlanan pişik yemləri seçmək olar. Belə məhsullar Grandorf markasının yemləri arasında təqdim olunur. Əgər mədə-bağırsaq sistemi ilə bağlı problemlər daha ciddi xarakter alarsa, müalicəvi pişik yemlərinə üstünlük vermək məsləhətdir. Allergiyanın səbəbi müəyyən edilməyibsə, rotasiya pəhrizi yaxşı seçim ola bilər. Bu prinsip Orijen holistik pişik yemlərində tətbiq olunur.

Devon-rekslərin nazik tük örtüyünü və həssas dərisini dəstəkləmək üçün menyuda yüksək keyfiyyətli omeqa yağ turşularının olması da vacibdir. Məsələn, Royal Canin markasının Hairball Care və Hair & Skin seriyaları bu baxımdan yaxşı seçimdir. Royal Canin pişik yemlərinin tərkibində yüksək həzm olunan hidroliz olunmuş L.İ.P zülallar da mövcuddur. Bu zülallar mədə-bağırsaq sisteminə əlavə yük yaratmır.

Əgər ev heyvanınız üçün təbii qidalanma menyusu hazırlamaq istəyirsinizsə, mütləq baytar həkimi ilə məsləhətləşin. O, pişiyinizin fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq balanslaşdırılmış və faydalı rasion tərtib edəcək.

Devon reksin təlim və tərbiyəsi

Devon-reks pişiyinin yüksək zəkası onlara ev qaydalarını tez mənimsəməyə kömək edir. Onlar əsas komandaları (məsələn, kiçik əşyaları gətirməyi) asanlıqla öyrənirlər. Sahibinə olan sevgisi və sədaqəti təlim prosesində yüksək nəticələr əldə etməyə imkan yaradır. Uğursuzluq zamanı pişiyi danlamayın. Uğurlu davranışını isə mütləq mükafatlandırın. Mükafat dedikdə yalnız pişik çərəzləri nəzərdə tutulmur. Xoş söz, sığal çəkmək və tərifləmək də onun üçün böyük motivasiyadır.

Bu iri qulaqlı dəcəlləri tərbiyə edərkən onların enerjisini düzgün istiqamətə yönəltmək vacibdir. Fiziki inkişaf üçün nəzərdə tutulmuş oyuncaqlar və interaktiv oyunlar həm pişiyin inkişafına kömək edir, həm də darıxmağının və artıq çəkinin qarşısını alır.

Devon reksin gigiyenası

Devon-reksə qulluq zamanı əsas gigiyenik prosedurlara çimdirilməsi, daranması, qulaq və gözlərin təmizlənməsi, caynaqların kəsilməsi, ağız boşluğunun təmizlənməsi və parazitlərə qarşı profilaktik emal daxildir.

• Çimdirmə

Devon-reksi hər 4–6 həftədən bir çimizdirmək tövsiyə olunur. Bu, əksər digər pişik cinsləri ilə müqayisədə daha tez-tez edilir. Nazik tük örtüyü ilə əlaqədar olan intensiv piy ifrazı pişiyin tez çirklənməsinə səbəb olur. Pişik vaxtında çimizdirilməzsə, səthlərdə yağlı izlər buraxa və özünəməxsus qoxu yaya bilər. Çimizdirərkən mütləq pişiklər üçün nəzərdə tutulmuş yumşaq şampunlardan istifadə edin. Cinsdə qalın alt tükünün olmaması devon-reksi soyuğa qarşı həssas edir. Buna görə də çimizdirdikdən sonra pişiyi yaxşıca qurulamaq və onu yelçəkəndən qorumaq vacibdir. Əgər pişik çimizdirildikdən sonra tez soyuyursa və ya onu tez-tez çimizdirmək mümkün deyilsə, təmizləyici Pop It Clean nəm salfetlərindən istifadə edə bilərsiniz.

• Daranma

Devon-reksin xüsusi tük örtüyü dolaşıqları əmələ gətirməyə və güclü tük tökməyə meylli deyil. Buna görə də onu həftədə bir dəfə daramaq kifayətdir. Metal daraqlardan və tük toplayan puxoderka darağından istifadə qətiyyən tövsiyə edilmir. Devon-reksin tüklərinə qulluq üçün yumşaq təbii tüklü daraq və xüsusi qulluq əlcəyi uyğundur.

• Qulaq və gözlərə qulluq

Devon-reksin iri qulaqları tez çirklənir və çoxlu qulaq kiri toplayır. Onları hər 1–2 həftədən bir yoxlamaq və pişiklər üçün nəzərdə tutulmuş qulaq təmizləyici vasitələrlə təmizləmək lazımdır.

Vacib: Qulaqları spirt və hidrogen peroksidlə təmizləmək qadağandır.

Devon-reksin iri gözləri də müntəzəm qulluq tələb edir. Onları hər gün yoxlayın və çirk toplandıqca silin. Gözləri steril fizioloji məhlulla və ya xüsusi göz təmizləyici vasitə ilə təmizləmək olar. Gözlər xarici küncdən daxili küncə doğru silinməlidir. Hər göz üçün ayrıca təmiz pambıq disk istifadə etmək vacibdir.

• Caynaqların kəsilməsi

Devon-rekslərin ön caynaqları orta hesabla hər 2–3 həftədən bir, arxa caynaqları isə hər 4–6 həftədən bir kəsilməlidir. Aktiv pişiklər dırnaqlarının bir hissəsini pişik üçün caynaqyonan vasitəsilə təbii şəkildə yonurlar. Lakin bu, adətən kifayət etmir.

• Dişlərin və ağız boşluğunun təmizlənməsi

Devon-reksin dişləri və ağız boşluğu həftədə orta hesabla 3–4 dəfə təmizlənməlidir. Əks halda diş ərpi toplanaraq diş daşına və iltihablı proseslərə səbəb ola bilər. Təbii tərkibli Veda Dentavedin diş geli pişiklərin dişlərini və diş ətlərini effektiv şəkildə təmizləyir.

• Parazitlərə qarşı müalicə

Devon-reksin birə, gənə və qurdlara qarşı müntəzəm emalı çox vacibdir. Daxili və xarici parazitlər ciddi xəstəliklərin mənbəyi ola bilər. Xarici parazitlərə qarşı profilaktika adətən aprel ayından oktyabr ayına qədər aparılır. Pişiklər üçün birə, gənə və bit əleyhinə preparatlar damcı, suspenziya və xüsusi xalta formasında təqdim olunur. Qurd əleyhinə müalicənin tezliyi devon-reksin həyat tərzindən asılıdır. Evdən çölə çıxmayan və çiy ət yeməyən pişiklərə preparat hər 6 aydan bir verilir. Çiy ətlə qidalanan və küçəyə çıxan pişiklər isə hər 1–3 aydan bir qurdlardan təmizlənməlidir.

Devon-reksin sağlamlığı və geniş yayılmış xəstəlikləri

Devon-reks ümumilikdə sağlam hesab olunan pişik cinslərindən biridir. Düzgün qulluq şəraitində onlar 15 il yaşaya bilirlər. Bununla belə, bu cinsdə bəzi irsi və fizioloji xüsusiyyətlərlə əlaqəli xəstəliklərə rast gəlinə bilər:

- hipertrofik kardiomiopatiya (ürək mədəciyinin divarının qalınlaşması), yorğunluq və nəfəs darlığına səbəb olur. Xəstəlik ultrasəs müayinəsi ilə aşkarlana bilər;

- əzələ distrofiyası (neyromiopatiya) – sinir sistemi və dayaq-hərəkət aparatının patologiyası;

- diz qapağının çıxığı – skelet quruluşunun xüsusiyyətləri ilə əlaqədar yaranan problem;

- qulaqlarda çirkin tez toplanması səbəbindən inkişaf edən infeksiyalar;

nazik tük örtüyü və dəri piyinin çox ifraz olunması nəticəsində yaranan dermatitlər;

- həssas həzm sistemi;

- düzgün qidalanma rejimi və keyfiyyətli rasion olmadıqda artıq çəkiyə meyllilik.

Müxtəlif patologiyalara malik pişik almaq riskini azaltmaq üçün damazlıq sənədlərini və yetişdiricinin təqdim etdiyi baytarlıq pasportunu diqqətlə yoxlamaq vacibdir.

Bakıda devon-reksin qiyməti

Devon-reks nadir və buna görə də bahalı pişik cinslərindən hesab olunur. Onun qiyməti bir neçə əsas amildən asılıdır.

1. Cins sinfi (pet, breed, show). Ev şəraitində saxlanılması üçün nəzərdə tutulan pet sinfi ən münasib qiymətə malik olur. Bu pişiklər sağlam olsalar da, standartdan kiçik kənarlaşmaları ola bilər. Breed sinfinə aid devon-rekslər damazlıq üçün istifadə olunur və orta qiymətə satılır. Onlar cins standartına demək olar ki, tam uyğundur. Show sinfinə aid pişiklər isə ən bahalıdır. Onlar beynəlxalq sərgilər üçün yetişdirilir və cinsin etalonu hesab olunur.
2. Sənədlərin olması. Şəcərə sənədi və peyvəndlər haqqında məlumatların qeyd olunduğu baytarlıq pasportu olan pişiklər daha bahalı olur. Sənədsiz pişiklər daha ucuz başa gəlsə də, bu seçim gizli xəstəliklər və gələcəkdə xaricə aparılma ilə bağlı problemlər kimi risklər yarada bilər.
3. Yetişdiricinin nüfuzu. Peşəkar yetişdirici mərkəzləri bütün saxlanma qaydalarına əməl edir. Buraya keyfiyyətli qidalanma, gigiyena, parazitlərə qarşı müalicə və mütəmadi baytar nəzarəti daxildir. Buna görə də belə yerlərdə pişiklərin qiyməti daha yüksək olur.

Bakıda safqan devon-reks tapmaq bir qədər çətindir. Bakıda devon-reksin qiyməti adətən 1500–2500 AZN arasında dəyişir. Pişik seçərkən balaların saxlanma şəraitinə, sənədlərin mövcudluğuna, cins standartına uyğunluğuna, xasiyyətinə və davranışına diqqət yetirin. Həddindən artıq qorxaqlıq və ya süstlük yaxşı əlamət sayılmır.

Pişiyinizin rahat və xoşbəxt həyatı üçün lazım olan bütün məhsulları isə Bakıda fəaliyyət göstərən zoomağazamızın saytından əldə edə bilərsiniz.