Doberman-pinçer

Hər addımını düşünən zərif və güclü bir it. Diqqətlik və fərasət onun qanındadır, buna görə də onun uzun müddət xidməti it olduğu heç təəccüblü deyil. Qorxunc görünüşə baxmayaraq, doberman-pinçer iti ikiayaqlı dostları ilə əylənməyi sevən çox qayğıkeş və sadiq ev heyvanıdır.

Doberman cinsinin mənşə tarixi

Doberman nisbətən gənc it cinsidir. Bu cins Almaniyadan olan həvəskar seleksiyaçı Karl Doberman tərəfindən yaradılmışdır. Vergi yığımı ilə məşğul olan Karl Doberman kiçik bir sığınacaq yaratmışdır. O, ideal mühafizə it cinsini yetişdirmək məqsədi qoymuşdu. Seleksiya işində alman pinçerləri, rotveylər, çoban itləri, qreyhaundlar, eləcə də digər tazı və ov itlərindən istifadə olunmuşdur. Seleksiya Karlın sığınacağına düşən itlər əsasında aparılmışdır.

İlk vaxtlar cins türinqiya pinçeri adlanırdı. Cinsin yaradıcısının ölümündən sonra itlərin adı doberman-pinçer olaraq dəyişdirildi. Lakin bu ad da son variant olmadı. 1949-cu ildən etibarən "pinçer" sözü cinsin adından rəsmən çıxarıldı. Buna baxmayaraq, bəzi ölkələrdə ikili ad bu günədək istifadə olunur.

Dobermanlar gözətçi bacarıqları və gözəl görünüşü sayəsində qısa müddətdə dünyada məşhurlaşdı. Əvvəlcə xidməti məqsədlər üçün yaradılan bu cins zamanla həm də kompanyon it kimi tanınmağa başladı.

Doberman cinsinin müsbət və mənfi xüsusiyyətləri

Doberman bir çox üstün xüsusiyyətlərə malikdir:

• iti zəkaya sahib olduğu üçün təlim zamanı əla nəticələr əldə etməyə imkan verir
• alt tükləri olmadığı üçün tüklərinə qulluq çox vaxt tələb etmir
• xoşagəlməz it qoxusu olmur
• güclü mühafizə və gözətçilik instinktlərinə malikdir, həmçinin xüsusi intuisiyası ilə seçilir

 

Nəzərə alın ki, doberman hər kəs üçün uyğun it cinsi deyil. Aşağıdakı mənfi tərəflərini bilməlisiniz:

- düzgün tərbiyə və təlim olmadıqda idarəolunmaz və aqressiv ola bilər

- uzun gəzintilərə ehtiyac duyur. Bu gəzintilər həm fiziki, həm də zehni fəaliyyətləri əhatə etməlidir

- alt tüklərin olmaması soyuq havada tez-tez üşüməyə və xəstələnməyə səbəb ola bilər.

Doberman cinsi haqqında maraqlı faktlar

1. Dobermanların əsas 2 növü mövcuddur: avropa və amerika növü. Amerikalı dobermanları daha zərif görünüşə malikdir. Onların boynu uzun, bədəni isə uzunsov düzbucaqlı formadadır. Avropalı dobermanları isə daha əzələli olur. Onların boynu qısa, bədən quruluşu isə kvadrat formaya yaxındır.
2. XX əsrdə Rusiya imperiyasının polisində xidmət edən Qraf adlı doberman təxminən 1500 cinayət işinin açılmasına kömək etmişdir.
3. Zauer adlı doberman 1925-ci ildə dünya rekordunu vurdu. O, oğrunun izini 150 kilometr məsafə boyunca izləmişdir.
4. ABŞ-da İkinci Dünya müharibəsi zamanı həlak olmuş dobermanların və digər xidməti itlərin şərəfinə memorial ucaldılmışdır. Abidə təxminən 25 xidməti itin xatirəsinə həsr olunub. Abidənin üzərində qəhrəmancasına həlak olmuş Kurt adlı doberman ucaldılmışdı.
5. Kanadalı psixologiya professoru Stenli Koren "İtlərin zəkası" kitabında dobermanları dünyanın ən ağıllı beş it cinsindən biri kimi göstərmişdir.

Doberman itinin xasiyyəti

Özü kimi güclü xarakterə malik bir sahibə ehtiyacı vardır. Doberman həm böyük ailədə, həm də tək insanla yaşaya bilər. Cins öz sahibinə çox bağlanır və onu düşmənlərdən şərtsiz şəkildə qorumağa hazırdır. Doberman iti həm mənzil şəraitində, həm də öz həyəti olan şəxsi evdə və ya isti volyerdə yaşaya bilər. Lakin dobermanın insanla ünsiyyətdə olması vacibdir, buna görə də uzun müddət ayrı qalma heyvanın psixikasına mənfi təsir göstərir. Doberman yalnız yanlış tərbiyə edildiyi halda təhlükəli ola bilər. Bu, adətən sahibinin həddindən artıq yumşaq və ya əksinə, çox sərt davranışı ilə bağlı olur.

Doberman ilk dəfə it saxlayan insanlar üçün uyğun seçim deyil. Belə insanlar təlim və tərbiyə prosesinin öhdəsindən gəlməkdə çətinlik çəkə bilərlər. Sahibi passiv həyat tərzi keçirirsə, dobermanın yüksək həyat tempinə uyğunlaşmaqda çətinlik çəkə bilər. Aktiv dobermanın darıxmaması üçün ona hər gün həm fiziki, həm də zehni məşğələlər lazımdır. Toplar, rezin oyuncaqlar, dartma kəndirləri və digər xüsusi it oyuncaqları enerjisini sərf etməyə və məşq etməyə kömək edir.

Bu cins azyaşlı uşaqları olan ailələr üçün problem yarada bilər. Doberman iti böyük uşaqlar ilə yaxşı yola gedir, lakin iri olduğuna görə körpələri təsadüfən zədələyə bilər. Buna görə də onları nəzarətsiz qoymaq olmaz. İt həm də bir evdə böyüdüyü digər ev heyvanlar ilə yaxşı anlaşır. Yetkin itlərə qarşı dominantlıq nümayiş etdirə bilir. Bu dördayaqlılar yad insanlara ehtiyatla yanaşırlar və kiçik bir şübhə hiss etdikləri halda dərhal sahibini müdafiə etməyə hazırdırlar. Bu səbəbdən evinizdə tez-tez qonaqlar gələrsə, it yad insanlara xoşagəlməz reaksiya verə bilər.

Doberman itinin fiziki xüsusiyyətləri

• Bədəni

Orta boy, əzələli. Quruluşu ahəngdar və incədir. Süysün hündürlüyü demək olar ki, bədəninin uzunluğuna bərabərdir. Yetkin erkək itin çəkisi 40-45 kq, dişinin çəkisi isə 32-35 kq arasında dəyişir.

• Baş və kəlləsi

Bədənə mütənasibdir. Ön və profildən küt pazşəkillidir. Ön tərəfdən baxdıqda başı tədricən qulaqların əsasına qədər genişlənir. Alından ağıza keçid (stop) aydın şəkildə ifadə edilir.

• Gözləri

Badamşəkillidir, dərin yerləşiblər. Tünd tüklü itlərin göz rəngi orta qəhvəyidən tünd qəhvəyiyədək ola bilər; qırmızı, mavi və maral (favn) rəngli dobermanlarda göz rəngi göz naxışları ilə qarışıqdır.

• Ayaqları

Ön ayaqları düzdür və yerə perpendikulyardır. Əzələləri yaxşı inkişaf etmişdir. Çiyin bıçaqları sinəyə sıx yerləşib və geri çəkiliblər. Əl daraqlarının sümüyü güclüdür. Pəncələri yığcamdır, barmaqlarının forması tağlıdır. Caynaqları qara rəngdədirlər. Arxa ayaqları eyni şəkildə düz və paraleldir. Bud-çanaq oynağı əzələlidirlər. Diz və sapma oynaqları güclüdürlər. Barmaqları qısa və tağşəkillidirlər.

• Quyruğu

Hündür yerləşib. İki oynağa qədər qısaldılır, təbii uzunluğu saxlanıldığı halda isə sapma oynaqlaradək sallanır.

• Qulaqları

Hündür yerləşiblər. Qısaldılmış vəziyyətdə şaqulidir, təbii halda yanaq sümüklərinə qədər sallanırlar.

• Tükü

Alt tük örtüyü yoxdur. Üst tükü qısa, hamar, qalın və sıxdır. Dobermanın tükü çətin qulluq tələb etmir. Həftədə bir dəfə nəm dəsmalla silmək və xüsusi fırça ilə daramaq kifayətdir.

• Rəngi

İcazə verilən rənglər: qara, qırmızı, mavi və favn. Gözlərinin üstündə, boğazda, sinə ətraflarında və quyruğun altında sarımtıl ləkələr olur.

Doberman itinə baxım və qulluq

Doberman itinin baxımına sağlam bəslənmə, düzgün gigiyena, müntəzəm təlimlərin və gəzintilərin təşkil olunması aiddir.

Doberman nə yeyir

Dobermanı yüksək keyfiyyətli tam rasionlu it yemi ilə bəsləmək lazımdır. Royal Canin brendinin Maxi Adult (yetkin it üçün) və Royal Canin Maxi  (bala it üçün) yemləri müxtəlif yaş dövrlərində böyük cins itlərin qida ehtiyaclarını tam qarşılayırlar. Yüksək keyfiyyətli zülal və lif ilə eksklüziv formul həzmi yaxşılaşdırır, Omeqa-3 yağ turşuları isə dəri və tük sağlamlığına faydalı təsir göstərir. Rasionun əsas xüsusiyyəti sümük və oynaqların sağlamlığını dəstəkləməsidir ki, bu da böyük cins itlər üçün çox vacibdir. İtin dayaq və hərəkət sistemini dəstəkləmək üçün ona xüsusi Canina Petvital Pişik və it oynaqları üçün vitaminlər verə bilərsiniz.

Doberman çox enerjili it cinsidir. Buna görə də onun əzələlərinin sağlam vəziyyətdə saxlanılması vacibdir. Bu məqsədlə itin rasionunu yalnız yüksək keyfiyyətli zülallar təşkil etməlidir. Zülalın əsas mənbəyi təzə və keyfiyyətli ət olmalıdır. Acana super premium holistik sinif it yemləri itin yırtıcı tələbatlarını tam qarşılayır. Onların tərkibinin 50%-dən çox təzə ət təşkil edir.

Ev heyvanının gündəlik rasionunu Animonda brendinin yaş yemləri ilə də zənginləşdirmək olar. Süni dadlandırıcılar və soya əlavə olunmadan hazırlanan Animonda konservləri itin qidalanması üçün əla seçimdir.

İçməli təmiz su it üçün həmişə əlçatan olmalıdır.

Təbii yemləmə tərəfdarları ilk növbədə baytar həkiminə müraciət etməlidirlər. Yalnız peşəkar həkim ev heyvanı üçün fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə alaran düzgün gündəlik rasion tərtib edə bilər. Təbii yemləməni süfrədən bəsləmə ilə səhv salmayın, bu, tezliklə heyvanın sağlamlığına ciddi zərbə vuracaqdır

Dobermanın təlimi

İnkişaf etmiş zəkaya görə doberman asanlıqla öyrədilə bilir. Əsas odur ki, təlimə erkən yaşlarda başlayın. İt yalnız avtoritet hesab edən güclü xarakterə malik olan sahibə itaət edəcəkdir. Müsbət təlim metoduna əməl edin. Sözünüzə baxdıqda dərhal bala iti dadlı çərəz və sığal ilə mükafatlandırın. Səbirli olun və heç vaxt aqressiya göstərməyin. Əks halda, it sizə itaət etməyəcəkdir və ya inciyib gözləmədiyiniz anda sizdən qisas alacaqdır. İtin düzgün təlimi haqqında daha ətraflı və faydalı məlumatı xüsusi məqalədə oxuya bilərsiniz. Yetkin doberman iti ilə gündə ən azı iki saat gəzin. Enerjisini çıxara bilmədiyi halda, it əsəbi olacaqdır. Gəzintilərdə Flexi brendinin yüksəkkeyfiyyətli və sürətli əyləc sistemilə təchiz olunmuş xalta qayışından istifadə edin.

Doğru yanaşma və sevgi ilə dobermandan nümunəvi və fəxr ediləcək ev heyvanı yetişdirəcəksiniz.

Dobermanın gigiyenası

Dobermana qulluq mərhələlərinə çimizdirmə, qulaq və gözlərə qulluq, caynaqların kəsilməsi, həmçinin ağız boşluğu və dişlərin təmizlənməsi daxildir.

Qısa tüklü olduğu üçün dobermanın tez-tez yuyulmasına ehtiyac yoxdur. İldə bir neçə dəfə çimizdirmək kifayətdir. Əgər gəzintidən sonra it çox çirklənibsə, onu nəm parça və ya xüsusi salfetlə silmək olar. Dobermanın iybilməsi çox güclü olduğu üçün ətri çox hiss olunmayan it üçün şampunlardan istifadə edin.

Qulaq və gözlərin təmizlənməsi üçün xüsusi losyon və ya qulluq südündən istifadə etmək məsləhətdir. Bu nahiyələri çirkləndikcə təmizləyin.

Aktiv gəzintilər zamanı doberman caynaqlarını təbii şəkildə yonur. Buna baxmayaraq, onların uzunluğunu mütəmadi yoxlamaq və kəsmək lazımdır. Adətən caynaqlar hər 3-4 həftədən bir kəsilir. İtin yeriməsi zamanı caynaqların döşəmədə səs çıxarması onların qısaldılmasını tələb edir.

Diş və ağız boşluğunun gigiyenası diş daşı, diş əti iltihabı və digər stomatoloji problemlərin qarşısını almağa kömək edir. Dişləri effektiv təmizləmək üçün itlər üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi diş pastaları, diş fırçaları və gellərdən istifadə etmək tövsiyə olunur.

Dobermanın sağlamlığı

Doberman iti adətən yaxşı sağlamlığa malikdir, lakin bu itlərdə də bəzi irsi xəstəliklər ola bilər. Bunlara canaq-bud oynağının displaziyası, dilatasion kardiomiopatiya, Villebrand xəstəliyi (qanın laxtalanma xüsusiyyətinin pozulması), torlu qişanın artan atrofiyası, Vobbler sindromu (boyun fəqərələrini zədələyən nevroloji xəstəliyi), mədə burulması (mədə dönməsi) daxildir.

İtin sağlam qalması üçün bit, birə, qurd və digər parazitlərə qarşı mövsümi müalicə zəruri tədbirlərdən biridir. Bu məqsədlə it üçün baytarlıq apteki kateqoriyasında təqdim olunan təsirli dərmanlardan istifadə etmək tövsiyə olunur.

İtlərdə tez-tez rast gəlinən xəstəliklərin qarşısını almaq üçün ev heyvanını keyfiyyətli it yemi ilə bəsləmək, düzgün rasiona riayət etmək və baytarlıq prosedurlarını vaxtında yerinə yetirmək kifayətdir.