İti sahiblənmək sizdən təmannasız sevgi və qayğı, həmçinin itinizin yaşam şəraitinin məsuliyyətlə planlamağınızı tələb edir. Təbii ki, beyninizdə bir çox suallar və qorxular yarana bilər. Əsasən də ilk itiniz olduğu halda, bu çox gözləniləndir. Məqaləmizdə itin baxım və qulluğuna dair bütün mərhələləri və mütəxəssislərin faydalı tövsiyələrini topladıq.

İtə qulluq və baxımın əsasları

Ev iti baxımı prosesi aşağıdakiları ehtiva edir:

- qidalanma rejiminə riayət edərək sağlam bəsləmə

- təlim və tərbiyə

- itin bədəninə gigiyenik baxım

- gəzinti və oyunlar daxil olmaqla fiziki aktivlik

- heyvan sağlamlığına nəzarət (peyvəndlər, parazitlərə qarşı mövsümi müalicə və s.)

Gəlin, itə baxım mərhələlərinə daha detallı nəzərdən keçirək.

İt nə yeməlidir

Ev heyvanınızın uzunömürlü və xoşbəxt həyatınının təməli onun sağlam rasionudur. İtin bəsləməsi mövzusunda 2 fərqli mövqe var:

- hazır it yeminin tərəfdarları

- təbii bəsləmə tərəfdarları

İti necə bəsləmək lazımdır?

İt yeməyi maksimal olaraq balanslı olmalı və itin hazırki həyat dövrünün ehtiyaclarına cavab verməlidir. Rahatlıq baxımından daha əlverişli olan sənayə it yeminə üz tuta bilərsiniz. Bu seçiminiz təbii bəsləməni uğurla əvəzləyəcək. Belə ki, rasionun balansını təmin etmək artıq bu qədər vaxtınızı almayacaq. Narahat olmayın, müasir xolistik yemlər (məs., Acana brendinə məxsus) itin bütün yırtıcı ehtiyaclarını qarşılayır və 90%-dək ət inqrediyentlərini ehtiva edir.

İt yemi seçimi müxtəlif amillərdən asılıdır: həyat dönəmi, cins özəllikləri, sağlamlıq vəziyyəti və s. Məşhur Royal Canin it yemləri xəttində müxtəlif cins itlərinin individuallığını nəzərə alan yemlər mövcuddur. Brend həmçinin itinizi bütün böyümə mərhələlərində dəstəkləyəcək. Bala it yemi inkişafı təmin etmək üçün daha doyumlu və faydalı maddələrlə zənginləşdirilmiş olmalıdır. Sağlamlıq problemləri olan ev heyvanına isə müalicəvi it yemləri təklif oluna bilər.

İtin yemləmə rejimi

İtə gündə neçə dəfə yemək vermək qərarı heyvanın yaşından, sağlamlığından və həyat dövründən asılıdır (məs. hamilə it yemi daha tez-tez verilə bilər).

İtin yaşı	Günlük yemləmə sayı	Yemləmə özəllikləri
1–2 ay	5–6 dəfə	Yeməyin yumşaq teksturası və tez-tez bəsləmə
2–4 ay	4–5 dəfə	Qatı rasiona tədricən keçid
4–6 ay	3–4 dəfə	Porsiya həcminin yavaş-yavaş artırması
6–12 ay	2–3 dəfə	Yetkin bəsləmə rejiminə hazırlıq
1+ yaş (yetkin)	2 dəfə	Stabil bəsləmə qrafiki
Yaşlı it (7+ yaş)	2–3 dəfə	Daha azkalorili və yağsız yemlər

İtin yemləməsinə dair mütəxəssislərin tövsiyələri

Sizin üçün baytar həkimlərinin faydalı məsləhətlərini topladıq:

İti hər gün eyni vaxtda yemləyərək onun həzmini dəstəkləyərsiniz
Nəm it yemini qabda 15-20 dəq çox saxlamayın ki, xarab olmasın
Təzə suyu it üçün əlçatan yerdə yerləşdirin, çünki yetəri qədər maye qəbulu sidik-ifrazat sistemi üçün zəruridir
Dostunuzu aktiv gəzintidən dərhal sonra (1 saatdan tez olmayaraq) bəsləməyin, çünki bağırsaq keçməzliyi riski artır
İt yemini seçərkən sevimlinizin özəlliklərini, yem posiyasın ölçərək isə onun aktivliyini nəzərə alın

İtə hansı qidalar zərərlidir

İtə nə vermək olar sualına gəldikdə, mütləq qadağan olunmuş qidalara da nəzər salmaq lazımdır.

Öz süfrənizdəki olan bu məhsulları heyvanınıza qəti verməyin:

- kolbasa, sosislər, vetçina və s.

- bişmələr (xüsusilə şəkərli və mayalı)

- şirniyyatlar və şokolad

- konservalar, şorabalar

- boru sümükləri, xırda sümüklü balıqlar

- çay, kofe, süd

- kartof, badımcan, bibər, pomidor, göbələk

- soğan və sarımsaq

- avokado

-çərəzlər (xüsusilə makadamiya) və digərləri

Bütün bu məhsullar itin fermentativ sisteminin fərqliliyi səbəbindən mədə-bağırsağı tərəfindən həzm olunmur.

İtə ümumi qulluq və gigiyena

İtin zahiri görünüşünə qulluq nəinki estetik cəhətdən, həm də onun sağlamlığını təmin etmək üçün vacibdir.

İtin gigiyenası lazımı şəkildə aparılmadığı halda, parazitoz, tük və dəri problemləri, göz və qulaq infeksiyaları kimi xoşagəlməz fəsadlarlarla qarşılaşa bilərsiniz.

İtin yuyulması

İtinizi 1-3 aydan bir çimdirin, çünki daha tez-tez yuyulduqda, dərisinin qoruyucu təbəqəsi zədələnir. Yuyulmanın tezliyi bir neçə faktordan asılıdır: tük növü, itin cinsi və aktivliyi, yaşam şəraiti, sərgilərdə iştirak etməsi və s. İtin yuyulması zamanı xüsusi it üçün şampun və balzamlardan istifadə etmək şərtdir. Bu vasitələr yumşaq PH (turşu-qələvi) balansına malikdir.

İtin tüklərinə qulluq

İt tüklərinə baxıma tük növünə uyğun xüsusi it üçün daraq ilə darama prosesi də aiddir. Uzuntüklü cinsləri həftədə 2-3 dəfə, qısatüklüləri isə 1-2 həftədən bir daramaq kifayət edir.

İtin göz, diş və qulaqlarına qulluq

İtin gözləri həftədə bir neçə dəfə təmizlənir, qulaqlarına baxım isə təqribən həftədə 1 dəfə edilir. Kirlər xüsusi losyon və süd kimi it üçün qulluq vasitələri ilə təmizlənməlidir. Uzuntüklü, qısaldılmış üz və qabarıq gözlərə sahib olan itlər daha diqqətli qulluğa ehtiyac duyurlar. Sallaq qulaqlı it cinslərinin qulaq təmizliyinə də xüsusi diqqət yetirmək vacibdir.

İtin dişlərini təmizləməkdə xüsusi pasta və fırçalar köməyinizə çatacaq. İtin dişləri həftədə 2-3 dəfə təmizlənməlidir. Əlavə olaraq rasionuna ağız boşluğunun təmizliyi üçün çərəzlər əlavə oluna bilər. Qeyd edək ki, quru it yemi də diş təmizliyində bir qədər kömək edir.

İtin caynaqlarının kəsimi

İtin caynaqları 3-4 həftədən bir kəsilməlidir. Caynaq kəsiminin tezliyi və it üçün caynaq qayçısının seçimi itin cinsinə, ölçüsünə və aktivliyinə görə dəyişə bilər. Məsələn, çox aktiv itlər caynaqlarını gəzinti zamanı təbii yolla yonurlar. Beləliklə, ev maniküruna ehtiyacları da azalır.

İtin gəzintisi və fiziki aktivliyi

Günlük gəzinti və fiziki aktivlik itin sağlamlığına dəstək üçün vacib şərtlərdən biridir. Necə deyərlər: “Hərəkət – həyatdır”.

İtlə nə qədər gəzmək lazımdır

İtlə gəzintinin müddəti və tempi onun cinsi, yaşı, sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Ovçu və işçi it cinsləri 2 saatdan az olmayaraq, təlim məşqləri daxil olmaqla gəzməlidir. Balaca dekorativ itlər, tənbəl “divan” itləri, həmçinin yaşlanmış itlər asta templə qısamüddətli gəzintiyə çıxarılmalıdır.

İtlə oyun oynamaq

Təlim və oyun növünün seçimi itin cins özəlliklərinə əsaslanır. Dekorativ itlər orta fiziki yüklənmələr tələb edir. Onlarla oyun zamanı toplar, interaktiv it oyuncaqları, xüsusi qısa iplərdən istifadə edə bilərsiniz. Bu aktivlik balaca itlərdə piylənmənin qarşısını alır.

Aktiv it cinsləri (çoban, ovçu, işçi, xidməti, tazı iti) daha yüksək fiziki yükləmələri tələb edir. Oyun məşqləri üçün qaçış, aport (əşyanı gətirmək), maneələr zolağı, əşyaların axtarışı, dartma və s. kimi fəaliyyətlər uyğundur.

Qeyd: Oyunlar nəinki fiziki, həmçinin zehni inkişafı təmin edir.

İtin sağlamlığı və onun profilaktikası

İtin sağlamlığı üçün nələr lazımdır:

peyvənd cədvəlinə riayət etmək
daxili və xarici parazitlərdən müalicə etmək
itini rasionunu sağlam şəkildə balanslaşdırmaq
düzgün gigiyenik baxım etmək

İtlərin peyvənd cədvəli

İtə peyvənd vurduraraq, onu bir sıra təhlükəli xəstəliklərdən qorumuş olursunuz.

Bala itin peyvənd cədvəli:

6-8 həftəsində – taun, parvovirus, adenovirusa qarşı komleksli vaksin + leptospiroza peyvəndi.
10-12 həftəsində – 1-ci peyvəndin revaksinasiyası (təkrar vurulması) + quduzluq peyvəndi
1 yaşında (bundan sonra hər il) – immuniteti dəstəkləmək üçün kompleksli vaksin

Peyvənd vurulmazdan öncə it mütləq qurdlara qarşı müalicə almalıdır. Bala itə peyvənd vurulduğu halda, o, karantində qalmalıdır, çünki bala it həssas kateqoriyaya aiddir.

Qeyd: Peyvənd vurulacaq heyvan tam sağlam olmalıdır.

İtdə parazitlər və müalicəsi

İtdə olan parazitlərə qarşı müalicə sırf qaşıntı kimi xoşagəlməz simptomlardan qurtulmaq məqsədilə edilmir. Müalicənin əsas məqsədi − itinizi təhlükəli xəstəliklərdən qorumaqdır. Bit, birə, gənə, qurdlar bir çox ağır xəstəliklərinin daşıyıcıları ola bilər.

İt üçün bit, birə və gənə dərmanı əsasən isti aprel-oktyabr aylarında (regiondan asılı olaraq) tətbiq olunur.

İt üçün qurd dərmanının istifadə tezliyi itin həyat tərzinə görə dəyişir: çöl heyvanları ilə əlaqə, çiy ətin yeyilməsi, çöldə volyerdə saxlanılması və s.

Baytara nə vaxt getmək lazımdır

İtinizi baytar həkiminə göstərməyinizi tələb edən simptomlar:

- davranışda dəyişikliklər (apatiya, halsızlıq, qorxu, idarəolunmayan aqressiya və s.)

- qida vərdişlərinin dəyişməsi (yemdən və sudan imtina, iştahanın azalması ya itməsi, yeməsiz əşyaların yeməsi)

- həzm problemləri (qusma, ishal, nəcisində qan və s.)

- sidik ifrazında çətinlik

- tənəffüs problemləri

- ağızdan gələn pis kəskin qoxu, diş ətinin qanaması

- travmalar və s.

Baytar həkiminin vaxtında edilən müdaxiləsi bir çox it xəstəliklərinin qarşısını almağa kömək edəcəkdir. İtlər də bizim kimi diabet, allergiya, qida dözümsüzlüyü, pakreatit, sidik-daş xəstəliyi, ürək, oynaq və digər xəstəliklərə məruz qala bilir.

İtin təlim və tərbiyəsi

İtin tərbiyəsinə erkən yaşından başlamaq lazımdır. Lakin bala it bu prosesdən yorulmamalıdır, buna görə də 10-15 dəqiqəlik məşğələlərdən başlayın.

Sosiallaşdırma və təlim məqsədilə keçirdiyiniz gəzintilərdə iti xüsusi it çərəzləri, xoş sözlər və əzizləməklə mükafatlandırın. Bu addımlar müsbət nəticələri möhkəmləndirəcək.

Əsas təlim komandaları

İtin təlimi aşağıda qeyd olunan əsas komandaların öyrənməsinə yönəldilir:

«yanıma» komandası təhlükəsizliyi təmin edir
«otur» komandası heyvanı sakitləşdirmək üçündür
«uzan» əmri iə iti bir vəziyyətdə sabitləmək olur
«yox/olmaz» komandası xoşagəlməz davranışın qarşısını alır
«yanımda» əmri gəzinti zamanı sahibi rahat müşayiət etmək üçün verilir
«yerində» komandası ilə itinizi öz yerinə öyrəşdirirsiniz
«dayan/gözlə» komandası da təhlükəsizliyi təmin edir

İtin sosiallaşdırması

İtə ətraf mühiti (küçənin səs-küyü, çöl heyvanları, fərqli insanlar v lokasiyalar) tanıtmaq üçün sosiallaşdırma prosesi mütləqdir. Sosiallaşdırılmış ev heyvanı gələcəkdə əsəbləri sakit və özgüvənli bir kompanyonunuz olacaqdır.

İtin tərbiyəsinə və ətraf mühitlə tanışlığına nə qədər tez başlasanız,o qədər yaxşıdır. Əks halda, bala itiniz qapalı və idarəolunmayan ev heyvanına çevriləcəkdir.

İt sahiblərinin etdiyi səhvlər

İtə qulluq və tərbiyə zamanı etdiyiniz səhvlər itin həm fiziki, həm də emosional vəziyyətinə neqativ təsir göstərəcəkdir.

Ziyanlı qidalanma

Balanslaşdırılmamış rasion faydalı maddələrin əskikliyi, immunitetin zəifləməsi, piylənmə (ucuz yemlərdə yüksək miqdarda dənlilər olduğu üçün), böyrək, qaraciyər və həzm problemləri törədəcəkdir. Bu problemlər bir çox xəstəliklərə (həmçinin xroniki olanlara) yol açacaqlar.

Aktivlik əskikliyi

Bu problem çəki almağın, ürək-damar xəstəliklərin əsas səbəblərindən biridir. Aktiv it cinsləri yetəri qədər aktiv fəaliyyətlərə cəlb olunmadıqda, dekonstruktiv (dağıdıcı) davranış nümayiş etdirir. Bu davranış hiperaktivlik, əsassız aqressiya, əşyaların korlanması ilə ifadə olunur.

Sağlamlığa diqqətsizlik

Məqalədə qeyd olunan sağlamlıq problemlərinin simptomlarına diqqət etmədiyinizlə diaqnozun qoyulmasını ləngidirsiniz. İtirilmiş vaxt ev heyvanınız üçün baha başa gələcəkdir. Vaxtında edilən tibbi müdaxilə bir çox xəstəliklərin ağırlaşmasının və xroniki vəziyyətə çevrilməsinin qarşısını alır.

Xülasə

İtə qulluq nəinki itin fiziki inkişafını təmin edən, həm də mülayim, itaətkar və xoşbəxt iti böyütməyə kömək edən tədbirlər kompleksidir.

İtə düzgün и müntəzəm baxım etdiyiniz zaman, onun təbiət potensialını tam üzə çıxaraqsınız. Bizim Bakı onlayn zoomağaza komandası sevimli dostunuzun hərtərəfli baxımı üçün lazım olan bütün it məhsullarını təqdim etməyə hazırdır.

İtə necə qulluq etməli?