İtinizin düzgün təşkil olunmuş qida rasionu onun möhkəm sağlamlığının və uzunömürlülüyünün rəhnidir. İlk vaxtlar nə qədər çətin gəlsə də, zamanla düzgün qida vərdişləri rutin həyatınızın ayrılmaz hissəsi olacaq.

İtin sağlam rasionu onu müxtəlif xəstəliklərdən qoruyacaqdır. Xəstəliklər yalnız genetikadan deyil, bəzən də zərərli qida vərdişlərdən qaynaqlanır. Balanslaşdırılmış it yemi nəinki möhkəm sağlamlığı, həm də heyvanınızın gözəl zahiri görünüşünü təmin (ipək tüklər, muskulatura və s.) edəcəkdir.

İtin düzgün yemlənməsinin əsas prinsipləri

İlk əvvəl iti necə bəsləmək lazım olduğunun əsas prinsipləri ilə tanış olaq.

• Müntəzəmlik və itin bəslənmə rejimi

İtin həzm traktının özəllikləri xüsusi qida qəbulu rejiminə riayət etməyi tələb edir. Ev heyvanınızı hər gün eyni saatda və eyni müddət aralığı ilə yemləyin. İt yem arası sizdən yemək istəyərsə, ona xüsusi it üçün çərəzlər təklif edə bilərsiniz. Lakin çərəzlərin norma çərçivəsində verilməsinə diqqət edin.

İtin bəslənməsi cədvəli
İtin yaşı	Qida qəbulunun sayı (sutkada)
1-2 ay	5-6
2-4 ay	4-5
4-6 ay	3-4
6-12 ay	2-3
1 yaş (yetkin)	2
7+ yaş (yaşlanmış)	2-3

“İtə gündə neçə dəfə yemək vermək lazımdır?”− sualına cavab almaq üçün onun həyat dövrü nəzərə alınmalıdır. Dişi itlər hamiləlik və laktasiya dövründə, qısırlaşdırmadan sonra və ya bəzi xəstləkilər zamanı daha tez-tez yemlənə bilərlər.

• Təzə qida və təmiz yem qabı

İtin yeməkdən imtina etməsi bəzən qidanın xarab olması ilə əlaqəlidir. Bildiyiniz qədər itlərin iybilməsi çox güclüdür. Çirkli yem qabı da iştahanı poza bilər. Yeyilməyən nəm yeminin qalıqlarını mütləq soyuducuya yerləşdirin. Nəm yem qalıqları soyuducuda 1 sutkadan çox saxlanılmamalıdır. Əgər ev heyvanı təbii rasiondadırsa (evdə bişən yemək), itin yeməklərini hər gün bişirin və ən təzə inqrediyentlərdən istifadə edin.

• Su hər zaman əlçatan olmalıdır

Su it üçün çox vacibdir, çünki, o, sidik-ifrazat sisteminin xəstəliklərinin profilaktikasıdır. Ev heyvanınız suyu həvəssiz içərsə, it üçün nəm yemləri alıb sınaya bilərsiniz.

• Süfrədən verilən ev yeməklərinin zərəri

Süfrədən verilən yeməklər itə ziyan verə bilər. İnsan yeməkləri ədviyyatlar, duz, yüksək miqdarda yağlar və piylər istifadə olunmaqla bişirilir. Bu inqrediyentlər isə heyvanlar üçün təhlükəsiz deyil. Xüsusilə şirniyyatlar, şokolad, kolbasa və sosislər, qızarma yeməklər, insan üçün konservalar, alkoqollu içkilər (hətta zarafatça verilən bir damcı). Əzizinizi sevindirmək istəyirsinizsə, xüsusi it atışdırmalarına üz tuta bilərsiniz.

İt yeminin növləri

"İt nə yeyir?" sualına cavab almaq üçün itin yemləmə növləri ilə tanış olmalısınız. Bu sual quru və yaş, hazır və təbii bəsləmənin, hətta çiy (BARF) pəhrizinin tərəfdarları arasında böyük mübahisələr yaradır.

İt üçün quru yem

Quru it yeminin üstünlükləri onun praktikliyindədir:

- uzun müddətli saxlama imkanı

-daha doyumcul və qidalandırıcıdır

- qənaətli istifadə

- dişləri ərpdən təmizləyir

Quru it rasionun mənfi cəhətləri yüksək kalorili olması və çox miqdarda taxıllardan ibarət olmasıdır. Həmçinin quru rasionda olan it kifayət qədər su içmədiyi təqdirdə, sidik-ifrazat orqanlarının problemləri ilə qarşılaşa bilər.

Uzun müddət evdə olmayan işgüzar insanlar üçün quru yem əvəzolunmazdır. Qranulları rahatlıqla avtomatik yem qabına dolduraraq, evə gecikməyiniz üçün itinizin ac qalması barədə daha düşünməyəcəksiniz.

İt üçün nəm yem

İt üçün nəm yem kaprizli ev heyvanların seçimidir. Nəm yemin istehsalçıları itinizi geniş çeşidli dad və teksturalar (paştet, muss, tikələr), həmçinin rahat qablaşdırmalar (məs., lamister it qabını əvəz edir) ilə sevindirir.

Nəm yemin üstünlükləri:

- gündəlik su tələbatını ödəyir

- seçici itlər üçün uyğundur

- diş və çəynəmə problemləri (məs., yaşlı və ya xəstə) olan itlər üçün ideal seçimdir

- asan həzm olunur

- çəki almasının qarşısını alır

Bu yemin çatışmazlıqlarından biri daha aşağı səviyyədə qidalandırmasıdır. Yaş yem itin dişlərində ərp yarada bilər. Həmçinin belə rasion daha baha başa gəlir.

İtin təbii bəslənməsi

İtin təbii bəslənməsi hazır yemdən fərqli olaraq sizdən daha çox vaxt və səbir tələb edir. İt rasionunu kalori, zülal, yağlar və karbohidratların normalarına uyğun tərtib etməlisiniz. Əks halda, sevimlinizin orqanizmi lazımi miqdarda vitamin və minerallarla təmin olunmayacaq.

Menyuda ideal ət miqdarı 40-60%-dək təşkil etməlidir. Həmçinin menyusuna faydalı subməhsullar qata bilərsiniz. Rasionun təxminən 15-25% mürəkkəb karbohidratların (meyvə, tərəvəz, göyərti, tam taxıllar) payına düşür. Sadə karbohidratlar (kartof, qarğıdalı, buğda və s.) rasionda 10-15%-dən çox olmamalıdır. Həmçinin it yeməklərini xüsusi faydalı yağlar (10-15%) ilə daha da sağlam edin.

Çiy bəsləmə : BARF и RAW

Raw və ya BARF (Biologically Appropriate Raw Food) çiy pəhrizi itin təbii vəhşi instinktlərinə əsaslanan bəsləmə konseptidir. Çiy rasionda vitaminlərin qorunması üçün inqrediyentlərin termik emalı istisna edilir. Belə rasionda süni əlavələr olmur, tərkibinə bir neçə ət növləri (həmçinin şikar) və keyfiyyətli subməhsullar əlavə olunur. Subməhsullar ona görə əlavə olunur ki, itin əcdadları şikarını bütövlüklə yeyirdilər.

Acana və Orijen kimi xolistik yemlər tamamilə çiy bəsləmə konseptinə cavab verirlər.

Çiy yemləmə qidanın təbii saf dadını qorumağa və inqrediyentlərdən maksimum fayda əldə etməyə kömək edir.

Lakin çiy pəhriz zamanı parazitar invaziyanın riski qat-qat artır. Buna görə də itinizi müntəzəm olaraq it üçün qurd dərmanı ilə emal etməyi unutmayın.

Qarışıq yemləmə

Baytarlar bəzi hallarda qarışıq yemləməni məsləhət görür. Məsələn, it quru rasionda olarkən çox az su içərsə və ya artıq çəkidən əziyyət çəkərsə, menyusuna nəm yemi əlavə etmək olar. Qarışıq bəsləmədə müvafiq qaydalara əməl etmək vacibdir:

- Eyni brendə aid yemlərdən istifadə edin (eyni yem xəttinə aid olsalar, daha da yaxşı olar). Royal Canin it yemləri çox rahat qarışıq yemləmə sxemini təqdim edərək, sizi çətin hesablamalardan azad edir.

- Quru və nem yemi günün fərqli saatlarında verin

Qeyd: Təbii rasionu (ev yeməklərini) heç bir halda hazır it yemi ilə qarışırdırmayın. Bu, itinizin artıq kalori qəbulu, həmçinin orqanizmindəki maddə balansının pozulması ilə nəticələnə bilər.

İtə nə qədər yemək vermək lazımdır: çəki və aktivliyə uyğun porsiyanın hesablanması

Mütəxəssislər itin yemək porsiyasını hesablayarkən müxtəlif faktorları nəzərə almağı tövsiyə edirlər: aktivlik, fəsil, itin saxlama şəraiti, həyat dövrü və s.

Şəkildə hər yemləmə növünə uyğun olaraq itin yem porsiyasının hesablanmışıq.

İtin gündəlik kalori ehtiyacının hesablanması üçün formula: 30× itin çəkisi (kq)+70.

Əldə edilmiş göstərici müvafiq əmsala vurulur. Hamilə/südverən və bala itlər 1.5-2 dəfə çox kalori tələb edir. Çox aktiv it cinsləri 20-30% çox kalori tələb edir. Az hərəkətdə olan, yaşlanmış və ya qısırlaşdırılmış itlərin gündəlik kalori miqdarını 15-20%-dək azaldılmalıdır. Çöldə saxlanılan itlər qış mövsümündə daha kalorili yem porsiyasına ehtiyac duyur. Yay fəslində isə itin iştahasının azalması və daha çox su içməsi normal haldır.

Nəzərə alın ki, daha yüksək sinifli it yemlərinin az həcmli porsiyası ekonom yeminin daha böyük porsiyasından daha doyumlu və faydalıdır.

Müxtəlif həyat dövrlərində bəsləmə özəllikləri

İtin qida ehtiyacları zamanla onun yaşadığı həyat dövrünə uyğun olaraq dəyişə bilir. İt sahibi bu faktoru nəzərə alaraq dostunu sağlamlıq problemlərindən qoruyacaqdır.

Balan itin yemlənməsi

Bala it əsaslı və tez-tez (sutkada 5-6 dəfə) bəslənməlidir. Balanslaşdırılmış rasionu yalnız super premium keyfiyyətində bala it yemləri təmin edir. Bala itin gələcək sağlam həyatı onun ilkin rasionundan asıllıdır. Köpəyin yeminə keyfiyyətli ət, omeqa yağları, prebiyotiklər, vitamin-mineral kompleksi əlavə olunmalıdır.

Hamilə və südverən itin yemlənməsi

Hamiləlik və laktasiya dövründə dişi it daha tez-tez yeməlidir. Məhz bü dövrdə balalarının sağlamlığının təməli qoyulduğu üçün yeməyinin balanslı və faydalı olması çox vacibdir. Hamilə və südverən itlər üçün yemlər heyvan zülallarını, faydalı yağları və prebiyotikləri ehtiva etməlidir.

Yaşlanmış itin bəslənməsi

Yaşlanmış itin xüsusi rasiona ehtiyac duyması orqanizmindəki dəyişkliklərdən irəli gəlir: diş və diş ətinin problemləri, həzm çətinliyi və ya xəstəliklər. Daha ağır vəziyyətdə qocalmış it xüsusi müalicəvi it yemlərinə keçirilə bilər. Yaşlı itin rasionu daha pəhrizli olmalıdır, yəni daha az kalori və yağlardan ibarət olmalıdır. Həmçinin yem daha yüngül teksturaya malik olmalıdır.

Qısırlaşdırılmış itin bəslənməsi

Sterilizasiya olunan itlər aktivliyini itirdikləri üçün çəki almağa daha meylli olurlar. Bundan əlavə, dostunuzda sidik-ifrazat orqanlarının xəstəlikləri aşkar oluna bilər. Xüsusi yemlərin formulu optimallaşdırılmış miqdarda (daşların formallaşmasını dayandıran) minerallar, prebiyotiklər və əzələ kütləsinin dəstəyi üçün zülallar ehtiva edir.

Xəstəlik zamanı itin rasionu (böyrəklər, mədə-bağırsaq sistemi, allergiya)

Böyrəklər problemi olan itlərin pəhrizi fosforun (balıq, sümük, qığırdaqlar və s.) və çətin həzm olunan zülalların miqdarının azaldılmasını tələb edir. Yüksək həzm xüsusiyyətinə malik zülallara dovşat əti, hinduşka, dana əti, hidroliz olunmuş zülallar aiddir. Böyrək xəstəlikləri zamanı menyuda omeqa 3 yağlarının olması şərtdir. Həmçinin itinizin rasionuna bitki mənşəli zülal qaynaqlarının əlavə olunması məsləhət görülür.

Mədə-bağırsaq xəstəlikləri zamanı mütəxəssislər itlərin menyusuna yüksək həzm olunan zülalları və faylalı liflərlə bol olan bitki mənşəli prebiyotikləri əlavə etməyi məsləhət verirlər. Eyni zamanda, yemin cəlbediciliyi də böyük rol oynayır, çünki xəstə ev heyvanları qidaya olan marağını itirirlər. Balaca dostunuz təbii bəsləmədədirsə, heyvanı bağırsağı qıcıqlandıran çiy meyvə və tərəvəzlərdən uzaq tutun.

İtdə qida allergiyası müşahidə olunursa, onu törədən allergeni eliminasyon pəhriz vasitəsilə aşkar etmək olar. Allergik iti tam əks heyvan zülalına keçirməyiniz tövsiyə olunur. Məsələn, itiniz toyuq əti yeyirdisə, menyusuna dovşan ətli yemi daxil edə bilərsiz. Həmçinin allergik heyvanlar üçün süni rəngləyici maddələrin, aromatizatorların və digər konservantların ziyan olduğunu da unutmayın.

İtə nə vermək olmaz: qadağan olunmuş məhsullar

Bəzi məhsulların itinizin menyusuna əlavə edilməsinə dair qadağa itin həzm sisteminin özəllikləri ilə bağlıdır. İtin orqanizmində insan qidasını həzm etməyə fermetlər mövcud deyil. İtə nə vermək olmaz:

- Kolbasa, sosislər, konservalar (insan üçün olan). Onlar ən ucuz ət məhsullarından, ucuz yağlardan və bol-bol zərərli kimyəvi əlavələr istifadə edilərək hazırlanır. İnsan üçün konservaları da vermək tövsiyə edilmir, çünki onlar həddindən artıq duzlu və yağlıdır. Sadalanan inqrediyentlər qaraciyər, böyrəklər və mədəaltı vəzini çox yükləyir.

- Çiy ət, balıq. Çiy ətin yeyilməsi qurdlara yoluxma riskini yüksəldir. İtiniz çiy bəsləmədədirsə, ətləri etibarlı yerlərdən əldə edin və onu istifadə etməzdən öncə soyuduca buzlayın.

- Sümüklər. Boru sümüklər boğulma, bağırsaq keçməzliyi, həm də orqanların mexaniki zədələnməsinə səbəb ola bilər. Sümük verməkdənsə, heyvanınıza sümüklərə oxşar xüsusi it üçün çərəzlər əldə edə bilərsiniz.

- Soğan və sarımsaq. Zərərli kükürd birləşmələri eritrositlərin dağılmasına və hipoksiyaya yol açır. Bu qidanın balaca bir porsiyası ağır fəsadlar törədə bilər.

- Pomidor, badımcan, kartof, bibər, göbələklər, ispanaq və turşəng

Badımcançiçəklilər fəsiləsinə aid tərəvəzlər alkaloidləri ehtiva edərək güclü toksik təsirinə malikdir.

Göbələklər isə nəinki it, həm də insan orqanizmi tərəfindən yaxşı həzm olunmur. İspanaq və turşəng yüksək miqdarda oksalatları ehtiva edərək böyrək daşlarının formalaşdıra bilər.

- İçkilər (çay, kofe, sok/kompot, alkohol). Kofein və teobromin sinir və ürək-damar sisteminə mənfi təsir göstərir. Alkoqolun bir damcısı isə ağır zəhərlənmə, hətta ölümlə nəticələnə bilər. Sok və kompotlar isə şəkərli diabet risklərini artırır.

- Meyvələr. Üzüm (quru kişmiş də) tərkibindəki kalium sayəsində kəskin böyrək çatışmazlığını törədə bilər. Sitrus meyvələr allergik reaksiyalar verir.

- Şokolad və digər şirniyyatlar. Şokolad kofein və teobromin sayəsində toksik təsir göstərir və həzm olunmur. Mağaza şirniyyatları yüksək miqdarda şəkərlər, transyağlar və kimyəvi əlavələr səbəbindən çox ziyanlıdır.

- Bişməcələr. Sadə karbohidratlar diabet, piylənmə və həzm sisteminin problemləri kimi fəsadlara yol aça bilir.

İt sahiblərinin tez-tez etdiyi səhvlər

İti necə düzgün bəsləmək lazım olduğunu tam anlamaq üçün geniş yayılmış yemləmə səhvləri ilə tanış olmaq gərəkdir.

• Normadan çox yemləmək

İtinizə həddindən artıq yemək verərək onun qulluğuna qalmırsız, əksinə, ona ciddi zərər verirsiz. İt çox yemək yeyərsə, həzm sistemi pozula və piylənmə başlaya bilər.

• İtinizə süfrədə qalan yeməyi vermək

Süfrənizdəki yemək qalıqları adətən qadağan olunmuş qidalardan ibarətdir. Bu qidalar toksik təsir göstərə, həzm sistemini yükləyə və nutriyentlərin günlük balansını poza bilər.

• Rasionun ani dəyişdirilməsi

Rasion ani dəyişilirsə, bir çox fəsadlarla qarşılaşa bilərsiniz: yeməkdən imtina, iştahanın itməsi, yemin həzmi ilə problemlər (qusma,ishal, köp və s.).

İtin yemini dəyişmək istəyirsinizsə, keçidi hamar şəkildə etməlisiniz. Daha detallı məlumatları ev heyvanını yeni yemə necə keçirməli məqaləsindən əldə edə bilərsiniz.

• Quru rasionda olan itin az su içməsi

Bu hal susuzlaşma, sidik-ifrazat sisteminin problemləri (məs., böyrək daşları) ilə nəticələnir. İt üçün su norması belə hesablanır: içiləcək su miqdarının həcmi itin yediyi quru yem miqdarından 2-3 dəfə çox olmalıdır.

• İtin rasionuna özbaşına vitaminlər qatmaq

İtin təbii bəsləmə pəhrizi çox vaxt vitamin defisitlərinə gəlib çıxarır, çünki sahibləri vitamin normalarının hesablanmasında və vitaminlərin bir-birinə uyğunlaşdırmasında çətinlik çəkir. Hazır sənayə yemləri isə gündəlik tələb olunan vitamin-mineral kompleksi ilə təmin olunur. İtin menyusuna özbaşına vitaminlər əlavə etmək fəsadlarla nəticələnə bilər. Bəzən vitaminlərin normadan çox olması onun defisitindən daha da ziyanlıdır. İt üçün vitaminləri əldə etmək üçün mütləq baytarla məsləhətləşmək lazımdır.

Xülasə

İtə hansı yemək vermək lazımdır? – sualına cavab almaq üçün bütün aspektləri nəzərə almaq lazımdır. Məs., işgüzar insan adətən rahat və vaxtına qənaət edən quru it yemini seçəcəkdir. Stomatoloji xəstəlikləri olan və ya qida seçiciliyi olan itin sahibi isə nəm konservalara üz tutatacaq. İt üçün təbii menyunu tərtib edib yeməkləri hazırlamağa həvəsi və vaxtı olan it sahibləri isə təbii BARF bəsləməni sınaya bilər.

Əgər yenə də itiniz üçün yem növünü seçməkdə çətinlik çəkirsinizsə və bəsləməyə aid aydın olmayan məsələlər qalıbsa, peşəkar məsləhətlər üçün baytara müraciət etməlisiniz. O, sevimlinizin individuallığını nəzər alan balanslı faydalı it rasionunu tərtib etməyə kömək edəcək.

İt nə yeyir: bəslənməsi üzrə tam təlimat